A dignidade de Cataluña

A práctica totalidade dos xornais que se editan en Cataluña, e unha parte moi significativa das emisoras de radio, publican hoxe un editorial titulado La dignidad de Catalunya no que se pide ao Tribunal Constitucional que respecte o novo Estatut por ser froito dun dobre pacto político estabrecido entre o Parlament de Catralunya e as Cortes Xerais do Estado, que foi sancionado polos electores. Publican esta importantísima declaración de principios unha ducia de xornais: La Vanguardia, El Periódico de Catalunya, Avui, El Punt, Segre, Diari de Tarragona, La Mañana, Diari de Girona, Regió 7, El Nou 9, Diari de Sabadell e Diari de Terrasa. Adheríronse ao seu contido as emisoras RAC1, Catalunya Ràdio e COM Ràdio.
Mediante esta iniciativa, que pode calificarse de inédita na historia da prensa catalana e española, segundo salienta hoxe La Vanguardia, os medios de comunicación que sustentan o editorial expoñen a inquietude de amplos sectores da sociedade fronte á posibilidade dunha sentencia do Tribunal Constitucional de carácter fortemente restritivo. “A expetación é alta e a inquietude non é escasa ante a evidencia de que o Tribunal Constitucional fose apuxado polos acontecementos a actuar como unha cuarta cámara, confrontada co Parlament de Catalunya, coas Cortes Xerais e coa vontade cidadá libremente expresada nas urnas”, proclama o editorial conxunto que aparece na prensa catalá de hoxe.
En termos moi críticos, pero respectuosos, o manifesto lembra que só seis dos doce membros do Constitucional se atopan fóra de percance ou de prórroga do seu mandato (catro deles agotárono e están á espera de seren substituídos, un foi recusado e otro faleceu). En termos moi contundentes, o editorial ditamina que “hai quen volve soñar con cirurxías de ferro que cernan de raíz a complexidade española”.
Para os responsábeis dos doce xornais que publican o editorial pola dignidade de Cataluña, “hai motivos serios para a preocupación, xa que podería estar madurando unha manobra para transformar a sentencia sobre o Estatut nun verdadeiro cerramento institucional”. Para rematar, lanzan dous avisos moi claros: “Que ninguén erre o diagnóstico, non estamos diante dunha sociedade débil, postrada e disposta a asistir impasíbel ao menoscabo da súa dignidade” ; “Se fose necesario, a solidariedade catalá volverá articular a lexítima resposta dunha sociedade responsábel”.
Confeso que observo con envexa, admiración e enorme respecto a actitude valente, responsábel e progresista dos medios de comunicación cataláns que acaban de dar unha histórica mostra da súa propia dignidade defendendo a dignidade do seu país. Por desgraza, en Galicia as cousas non transcorren do mesmo xeito.

O CCG, no seu sitio

Tardou demasiado en poñer as cousas enriba da mesa, pero o Consello da Cultura Galega rematou mostrando que pode servir de algo para resolver o conflito lingüístico no que nos meteu o goberno de Núñez Feijóo. Por fin, na sesión plenaria que tivo lugar o 17 de novembro, a institución que preside Ramón Villares acordou dirixirse ao Parlamento de Galicia propoñéndolle que “promova a constitución dunha Comisión Parlamentaria que, oídas as institucións, colectivos e expertos que considere oportuno convocar (e se así o require, co asesoramento do propio Consello da Cultura Galega), elabore unha proposta de desenvolvemento consensuado do Plan Xeral de Normalización Lingüística, proposta que deberá elaborarse nos próximos meses e ter como horizonte de aplicación a presente lexislatura”.
Habería que saber por que unha posición tan determinante coma de agora foi precedida por varios meses de ambigüidade que puideron facer pensar algunha vez en que esta importante institución pública galega non estaba mostrándose á altura do graves acosos que ven padecendo a promoción do idioma máis galego, que non é outro que o propio galego.
As augas, porén, parece que volveron ao curso dunha auténtica defensa do galego coa proposta que deu a coñecer o Consello e que se pode consulta integramente na súa páxina web. Partindo base de que “o debate sobre as linguas en Galicia foise intensificando nos últimos anos e acabou derivando nunha controversia política e social envolveita nunha excesiva virulencia, e polo memos, ao noso entender, seriamente perxudicial para os intereses xerais do país”, e que “o que resulta negativo e ata pernicioso para o clima social, e particularmente para o idioma galego, é que os ditos debates dexeneren en polémicas irracionais, nas cales se chegan a poñer en cuestión as bases sobre as que se sustenta a nosa identidade e cohesión social, e incluso a propia lexitimidade das políticas de promoción do galego”, o CCG non dubida en denunciar que “en concreto, a asociación entre o idioma galego e a imposición, dunha banda, e o idioma castelán e a liberdade, da outra, resulta unha groseira falsificación da realidade que carece de toda base na historia, remota e recente, do noso país”.
Sostén o CCG que “o discurso da acusación e da sospeita constante contra o galego debe ser substituído por unha atmósfera de debate sereno e informado e pola procura de acordos que permitan restablecer unhas bases sólidas desde as que encarar un desafío e un proceso históricos, como é o da recuperación do galego”. E, para que non haxa dúbidas, o informe apunta nunha dirección cando di que “en particular, á Xunta de Galicia corresponde exercer o liderado dese proceso de recuperación e dignificación do idioma galego, como está inequivocamente plasmado nas nosas leis”.
Esta vez o Consello non foi ambiguo. Manifestacións como as de que “en ningún caso se deben tomar medidas que supoñan pasos atrás no proceso de recuperación do galego”, que “os responsables políticos en xeral e o goberno galego en particular deben impulsar un discurso público en que o idioma galego deixe de formularse en termos de problema e pase a comprenderse en termos de recurso dun activo social”, ou que “o funcionariado e o conxunto das institucións e servizos públicos deben estar suxeitos a especiais obrigas de capacitación e de uso do galego” desbotan calquera dúbida: o Consello da Cultura Galego está onde ten que estar, na defensa do idioma e da cultura que xustifican a súa existencia con cargo aos orzamentos de Galicia.
A bola está agora no campo do Parlamento e no terreo da Xunta. Veremos como xogan este partido, que vai ser definitivo.

Alakranadas

O máis importante de todo o que había arredor do secuestro do Alakrana, a vida e a saúde dos mariñeiros apresados, resolveuse felizmente. Están todos en terra e camiño das súas casas. Presentan bo aspecto –algún mesmo parece máis un play-boy das Rías Baixas ca un mariñeiro de verdade– e todos contentos.
A ver se así volve todo pronto á normalidade. Incluídas as propias vítimas do secuestro e as súas familias, que non están dando precisamente mostras excesivas de viviren o que lles pasa con normalidade. Empezaron dicindo que o Goberno quería que os mariñeiros regresaran mortos e remataron ameazándoo con demandalo se permitía que se tomasen imaxes das vítimas e dos familiares. Precisamente eles, que non pararon de chamar aos medios de comunicación, cando lles conviña, para que fixesen “toda a bulla posíbel”.
Se cadra non se percataron aínda estes pesacdores de primeiro mundo que no barco tamén ían outros menos afortunados por perteneceren a países e sociedades onde non hai gobernos que manden fragatas nin paguen rescates e ata pode que miren para o lado cando traballan codo a codo con eses mariñeiros pagados pior ca eles polo mero feito de pertenceren a outras circunstancias.
Polo ben de todos, quizais debe pasar xa esta “alakranada”, e a ver se volvemos a fixarnos outra vez na nosa propia piratería doméstica, que tamén a temos.

De aforrar, nada de nada

Unha cousa foi facer demagoxia cos Audi de Touriño (que aínda eran máis de Fraga e, polo tanto, do propio Feijóo) e outra ben distinta é demostrar que se está por apretar o cinto en época de vacas fracas. A operación dos coches blindados, lonxe de representar aforros substanciais para a economía pública, significou novos gastos innecesarios. O novo presidente fixo que se comprasen outros coches, agora dunha marca francesa en vez de alemá, e os vellos apodrecen nas garaxes da Xunta ou foron vendidos por catro perras chicas.
Paralelamente, por terceira vez en mes e medio, o grupo parlamentario do PP bloqueou a tramitación dunha iniciativa lexislativa popular, promovida pola CIG e avalada por máis de 19.000 firmas, para que se suprimise o plus de complemento salarial que lles foi aprobado aos altos cargos da Xunta, no ano 2007, para premiar os funcionarios que durante un mínimo de dous anos desempeñen postos electos ou de confianza na Administración.
Foi esta unha tan desgrazada como rechamante herencia que deixou o goberno de Touriño da man do seu conselleiro de Presidencia, Xosé Luís Méndez Romeu, e que agora queren correxir, sobre todo, os nacionalistas pero tamén algún socialista. Unha medida que resultou no seu día arrogantemente impopular e que agora, co agravamento da crise económica e social, case parece un insulto público lanzado pola Administración galega aos contribuíntes. En todo isto e non mediante a demagoxia dos Audis, é onde Feijóo demostra que de aforrar cartos que son de todos, nada de nada.

PD: Queren ver como lambe cús un ex ministro socialista despois de beber unha botella enteira de grappa e comer un enorme plato de spaghettis bolognese moi cargados de cebola? Lean o artigo que publica hoxe César Antonio Molina, en La Voz de Galicia, sobre o inefábel Paco Vázquez.

Racismo lingüístico

Á cada vez máis encertada polémica polo idioma só lle faltaba algo como que un desaprensivo xuíz de Alcorcón (Madrid) se puxese a facer de sociolingüista dicindo que a lingua de Alfonso X O Sabio e de Castelao –e agora miña e dos que me están lendo, ou sexa, nosa– “non é útil”. Que un xuíz se poña a dicir trapalladas é grave en calquera caso, pero que esas trapalladas versen sobre materia de educación infantil ou xuvenil e sobre a utilidade dos idiomas pode resultar, ademais, grotesco.
Segundo acaba de facer público o deputado nacionalista Bieito Lobeira, portavoz parlamentario do BNG, un auto da citada autoridade xudicial mesetaria “négalle” a unha muller divorciada que se traslade a Vigo, coas súas dúas fillas, que estiveron escolarizadas nun colexio privado de Alcorcón, porque agora irán a centros públicos nos que se imparten asignaturas en galego. O xuíz sociolingüista non se para en barras e sostén que, fóra de Galicia, o galego “non se apreza que teña ningunha outra utilidade práctica”.
Bieito Lobeira calificou este caso de “racismo lingüístico” que “non se pode admitir” e anunciou que o BNG proponse levalo ás institucións internacionais. Para que se siga dicindo que a Xustiza é cega. Neste caso, o que fai é ir ás apalpadas.

Vidas paralelas

Anicet Lavodrama, un “nacho” de Ferrol segundo informa hoxe El País, de cor negra, ex xogador de baloncesto, está disposto a entrar en política para que a cidade departa-
mental deixe de “pensar só nas subvencións e reinventar a base económica da cidade cun porto exterior que debe ser entrada e saída de comercio”. En principio non está mal o que di: “Somos un destino idóneo para o turismo rural, gastronómico e cultural, pero precisamos embelecer a cidade. En Bilbao, por exemplo, o Nervión baixaba todo negro nunha paisaxe industrial, agora esa contorna está embelecida e o Guggenheim dalle carácter. Aquí non temos nin un hotel que dea á ría (algo que non é totalmente certo, porque Ferrol ten o Parador, que dá magníficamente á ría e que el coñece ben porque foi o seu primeiro fogar en Galicia) e a cidade medra de costas á súa maior riqueza, non está ben asfaltada e ten poucas zonas verdes e demasiado cemento. Onde en Bilbao está o Guggenheim, nós temos a Reganosa”.
Lavodarama (foto de arriba) naceu en Bangui (República Centroafricana) e tiña 22 anos cando chegou a Ferrol, procedente de Houston (Estados Unidos), fichado polo OAR, o equipo local de baloncesto que presidía o político ferrolán Xoán Fernández. O seu pai foi gobernador, ministro e embaixador do ditador Bokassa, que foi xulgado por asasinato, canibalismo e apropiación indebida de fondos estatais. Afincouse en Ferrol probabelmente para sempre, e traballa para unha compañía de representación de deportistas buscando baloncestistas de talento en España, Francia, Sudamérica e África.
A 1.500 quilómetros de distancia, nunha terra que algo ten que ver con Galicia, a Bretaña francesa, outro africano negro, Kofi Yamgnane (foto de abaixo), está percorrendo un camiño inverso. Empezou sendo o primeiro alcalde negro e procedente da emigración que houbo en Francia, ao ser elixido rexedor de Saint-Coulitz, un pequeno concello do centro da Bretaña, en 1989. Gobernando o socialismo en Francia, foi secretario de Estado encargado da integración de 1991 a 1993. Agora é candidato á presidencia da República de Togo, de onde é orixinario, para as eleccións que van ter lugar no 2010.
Se cadra o "nacho” de Ferrol tamén remata sendo alcalde e algunha vez volve a África para ser presidente. Sería desexábel que non nos saia da escola antropofáxica de Bokassa e que se pareza máis a Kofi Yamgnane.

Empezamos ben

Sábado, 14 de novembro, tres e media da tarde. Acabo de ver o Telexornal de TVE1, dando conta de que xa embarcaron gardas de seguranza privada nos barcos españois que se dirixen ao Índico, dende as Seychelles, para pescar nos procelosos mares da piratería de Somalia. Segundo a información oral que acompañou as imaxes, trátase de equipos debidamente entrenados para levar a cabo o seu cometido.
Por desgraza, un dos planos que cmpoñían esas imaxes presentou a un deses “expertos” dirixindo á cámara un estrepitoso “corte de mangas”. Xa se sabe, iso que a Real Academia Española define como “ademán de significado obsceno y despectivo que se hace con la mano, extendiendo el dedo corazón entre el índice y el anular doblados”.
Empezamos ben. Ou sexa, dando unha mostra da boa educación e respecto que nos caracteriza. Agora só falta saber como rematamos.

Caer na manzanilla

Tres mulleres moi diferentes, de Málaga, Madrid e Sao Paulo, acaban de acender todos os focos que mostran o moito que aínda ten que avanzar o mundo. Mónica Cabello, taxista malagueña, foi denunciada dúas veces por un mesmo policía local por conducir o seu vehículo con “vestimenta inapropiada” durante o traballo. Zoubida Barik Edidi, avogada de orixe marroquino, nacionalizada española, foi expulsada polo xuíz Xavier Gómez Bermúdez dun xuízo que se celebraba na Sección Primeira da Sala do Penal da Audiencia Nacional por levar un pano na cabeza. Geyse Arruda, estudiante de Turismo na Universidade Bandeirante de Sao Paulo, foi expulsada e mesmo maltratada por asistir á clase vestida con minisaia.
Para min o caso máis chocante é o da taxista malagueña (na foto de enriba). Que a estas alturas aínda haxa un Concello no que se gastan os cartos dos contribuíntes en perseguir a maneira de vestir dunha traballadora do transporte público, por non levar mangas, sóame a Celtiberia Shoow, con permiso do falecido Luis Carandell. Segundo parece, nesa cidade andaluza unha ordenanza regulamenta que “se debe prestar o servizo aseado e correctamente vestidos e calzados” levando unha “prenda superior con mangas, curtas ou longas, e como prenda inferior pantalón longo ou saia”. Mónica conducía o seu taxi cun vestido sen mangas como acostuman facer o seu traballo a maioría das mulleres cando o tempo non as obriga a ir máis abrigadas. No seu caso dase, ademais, a circunstancia de que foi o mesmo garda da porra o que a denunciou dúas veces. Quizais habería que preguntarlle aos psicólgos ou aos psiquiatras se podían dicir algo ao respecto.
No tocante á avogada expulsada dunha sala xudicial madrileña, tamén me resulta chocante que sexa un deses xuíces “mediáticos” que tanto abundan agora na excepcional Audiencia Nacional, Xavier Gómez Bermúdez, o que lle impediu exercer a súa profesión por levar un pano na cabeza. Non vou ser eu quen defenda, por exemplo, o dereito das mulleres a iren coa cara tapada polo feito de seren practicantes dunha relixión, pero chegar a tanto como chegou o xuíz Bermúdez co pano da marroquina paréceme abondo esaxerado. Se iste xuíz tan decidido refrescase algo a súa propia memoria persoal, seguramente atopaba unha aboa, por non dicir unha nai, que levaron o mesmo pano que agora se empeña en poñer a avogada reprimida. Pásanos moitas veces iso de sermos máis modernos ca propia modernidade.
E no da rapaza brasileira (foto de abaixo) xa non sei que pensar. Cando me estaba parecendo que Lula encarrilaba o Brasil cara o desenvolmento e a liberdade, un rector universitario, acompañado por outras autoridades académicas e unha panda de estudiantes, gardas de seguridade e empregados non docentes –se cadra había que dicir indecentes– empeñáronse en insultar o país de Jorge Amado e de Vinicius de Morais emprendendo unha etúpida loita contra unha rapaza que quería ensinar as pernas. Precisamente no país onde máis pernas andan á vista da xente. Que clase de integrismo universitario será iste? Pois agora que vexan o resultado, a moza minisaieira xa foi tentada pola revista norteamericana Play Boy para saír espida na portada. Do rector que a expulsou, e que xa tivo que readmitila, aínda non se sabe se o convidaron a saír nalgún reality-show. A revista Science coido que, de momento, pasa del. Xa o dicía o Marqués de Santillana: “El que arma mançanilla assaz veçes cae en ella”.

A simpleza do Alakrana

Tiñamos poucos problemas e tivo que vir o Alakrana picarnos a todos nas cachas. Porque iso é o que acontece con todo o que se relaciona co barco apresado polos piratas de Somalia. Por un lado, o principal, os mariñeiros directamente afectados, privados de liberdade e, segundo as últimas novas difundidas polos seus familiares, sobrevivindo en condicións que poden rematar sendo infrahumanas. Por outro, todos nós, que loxicamente temos que estar preocupados por como se vai resolver unha situación tan apremiante como difícil de afrontar.
O malo é que o caso está a piques de presentar o desafío máis serio que se lle ten presentado ultimamente ao estado de dereito español. Sen entrar moito en se o xuíz Garzón nos meteu outra vez nunha das leas das que xa parece que é especialista, o que resulta verídico é que se conseguiu que os dous piratas detidos e traídos a España rematasen tendo moito máis do valor do seu peso en ouro na bolsa do regateo internacional.
Teño repetido en todas as ocasións que se me deron de expoñer a miña opinión sobre este asunto en tribunas públicas que o primeiro e principal é resolver a situacion dos secuestrados devolvéndolles a liberdade e reitegrándoos sans e salvos ás súas familias. A continuación, é absolutamente imprescindíbel que administracións públicas, armadores, pescadores e sociedade en xeral plantexen seriamente a sostenibilidade dunha actividade pesqueira extrativa que se ven desenvolvendo, de forma invasiva e altamente perigosa, dende hai anos. Non vou entrar agora na semántica da palabra pirata nin na extensión socioeconómica do fenómeno da piratería, pero os piratas do mar non están só en Somalia, lugar do mundo que quizais non fai máis nada co que facían hai menos de dous séculos estados e potencias que agora se queixan da súa piratería.
O malo de todo, na miña opinión, é que o secuestro do Alakrana está dando orixe a unha reacción popular extremadamente apaixoada, xustificábel no caso dos directamente afectados, que non dubida en atribuirlle ao goberno de Zapatero todo o peso do drama que están vivindo os secuestrados. Xa se empeza a non distinguir entre o trigo e a palla e vale case calquera cousa que se diga. Por exemplo, onte escoitei a un familiar das vítimas dicir que o Goberno parece que está desexando que alguén volva en caixa de piñeiro, expresión –insisto– xustificábel dende a paixón, pero non dende a relativa serenidade coa que hai que afrontar unha situación tan difícil coma que desencadeou o secuestro do Alakrana, asunto que non se vai resolver antes nin mellor porque a opinión pública derive polas corredoiras da simpleza. En fin, que oxalá se resolva pronto todo e podamos seguir ocupándonos doutra simpleza, a de chegar a fin de mes doce veces ao ano.

Inmersión social con pulgas pagadas polo Estado

Parece ser que o caso xudicial da presunta corrupción política que se abriu en Lugo xa serviu polo menos para que algunhas persoas, que non sabían de todo en que mundo vivían, empezasen a percatarse de que debaixo das alfombras hai moito lixo. Lara Méndez, vicepresidenta da Deputación, con ese ar de princesa republicana que fai que ás veces se poda confundila cunha actriz secundaria da factoría de Antón Reixa, ou Xoán Xosé Díaz Valiño, alcalde de Castro de Rei –nada que ver con Camilo Díaz Valiño, que aínda hai clases– que ten máis cara de modesto empregado de banca que de político corrupto, con outros tres cargos elixidos democraticamente, agora todos investigados pola xuíza garzoniana Estela San José, tiveron ocasión de probar as “suites” dunha comisaría de Policía e de escoitaren dicir a algún representante da autoridade que a ver se van pensar que isto é un hotel de cinco estrelas.
Non o sei, pero supoño que lles dirían iso porque os que nos tocou pernoctar algunha vez en cama pagada polo Estado sabemos ben que tal frase é das que máis se poden oír nas comisarías que teñen calabozos. A min isto lémbrame os tempos pasados en que calquera ninjién con bigote fascista acostumaba advertirche por calquera motivo que ti non sabías con quen estabas falando. Nas comisarías, e coido que nos cárceres tamén sucederá, sempre hai alguén que che espeta: “A ver se vas pensar que estás no Palace”. É unha advertencia que non faría falta facerlle nin ao privado de liberdade con menor coeficiente intelectual, entre outras razóns porque nos calabozos das comisarías está ben á vista que non hai cuartos de cinco estrelas, pero case sempre se lle fai, non sei por que, quizais para que se percate rapidamente de que non é máis ca unha cucaracha comas que vai ter que esmagar na súa cela.
Según lin nalgún xornal, unha destas presas preventivas, a concelleira Ana Canto, saiu da súa indesexada –e indesexábel– experiencia co corpo convertido nun colador polas innúmeras picaduras de pulgas ou de chinches que, pola falta de luz, nin sequera puido catar se eran unhas ou outras o exército de parásitos que merendaron co seu sangue. Case todos eles se queixaron de que lles quitaron, entre outras cousas, os reloxios e que iso motivou a súa perda de conciencia do paso do tempo coa correspondente angustia. Tampouco lles gustou que os paseasen á luz do día e das cámaras coas muñecas esposadas. En fin, que o Estado lles pagou un cursiño de inmersión no proceloso mundo do enxuizamento criminal español. Espero que, se algún deles chega algunha vez a ministro de Interior ou de Xustiza, entre as súas precupacións, leven a de humanizar algo ese mundo, que boa falta lle fai.
E aínda tiveron sorte, porque todos coinciden en sinalar que foron excelentemente tratados polos seus gardas, de onde se deduce que as comisarías non son hoteis de cinco estrelas, pero están atendidas por funcionarios de librea. Mágoa que o último e recentísimo informe de Amnistía Internacional poña en entredito tanta bonanza. Sobre todo, no que se refire á actuación dalgúns policías autonómicos e locais, que parece que agora son os máis túzaros no tratamento dos detidos.

A columna dórica de César Casal

César Casal, xornalista con columna dórica en La Voz de Galicia a quen eu moitas veces, pero non sempre, non teño reparo en admirar, cóntanos hoxe que “somos máis falsos ca unha camiseta do Madrid de cor blaugrana” por diferenciar, segundo di el, entre o trato que se lle dá a un presunto delincuente común e a un personaxe público cando son detidos e presentados en público coas esposas nas muñecas.
Témome que o xornalista coruñés caeu esta vez na demagoxia que trata de esclarecer. "A los chorizos –dice– se les puede esposar y a los políticos, que ellos y sólo ellos decidieron ser personajes públicos con publicidad y propaganda en vallas gigantes en las elecciones, hay que ocultarlos y meterlos por la puerta de atrás del juzgado”. A ninguén dos que defendemos a exquisita prevención de que se salvagarden os dereitos relacionados coa presunción de inocencia se nos ocorre defender tamaña falacia. Ben pola contra, polo que nos pronunciamos é por unha rigorosa aplicación dos procedementos estabrecidos pola actual Lei de Enxuizamento Criminal que manda aplicar a prisión provisional de maneira que resulte a que “menos prexudique ao detido ou preso na súa persoa, reputación e patrimonio”. E isto, sen distinción posíbel pola natureza do presunto delito cometido. Para a xustiza non debe haber delincuentes comúns ou políticos, só delincuentes. Non estamos nos tempos de Franco.
Casal tamén trampea a realidade cando expón o seu criterio de que os políticos, e só eles, decidiron seren personaxes públicos. Moitos deles –é o caso dos de Lugo– chegaron a esa condición despois de seren elixidos mediante procedementos democráticos. En política non abonda con querer ser personaxe público, hai que revalidar esa vontade nas urnas. Diría máis, personaxe público quizais é máis aínda César Casal que Díaz Valiño ou Lara Méndez, polo menos para min. Da existencia do primeiro eu sei dende hai moitos anos. Da do alcalde de Castro de Rei só empecei a saber cando apareceu no xornal onde escribe o articulista no medio de dous uniformados, e da concelleira de Cervo a penas coñecía máis nada que algún dos artigos que veu publicando en A Nosa Terra. César Casal nunca se presentou nin gañou, polo tanto, unhas eleccións. Os outros, para seren personaxes públicos tiveron que facelo.
Quizais o que pasa é que do artigo que publica hoxe o xornalista comentado pinga algo dese zume antipolítico, que non apolítico, que tanto contribuíron a extender polo mundo europeo políticos tan caracterizados coma Berlusconi u Sarkozy, gobernantes desideoloxizados e pragmáticos que acostuman pensar que o mundo só é unha grande impresa ou un enorme chantier. E o mundo, mal que lles pese a Casal, a Sarkozy u a Berlusconi, é algo moito máis complexo. Felizmente.

Lugo aínda non é Medellín.

Na Deputación de Lugo mandou durante moito tempo Francisco Cacharro Pardo. En varias ocasións tivo que pasar polos xulgados como sospeitoso de non respectar a lexislación vixente. Nunca foi conducido coas esposas colocadas nos seos pulsos nin saiu desa guisa retratado en La Voz de Galicia. Quizais foi porque tivo a sorte de que lle tocou un xuíz que se preocupaba tanto por perseguir a delincuencia como por garantir os dereitos dos que había que presumirlles a inocencia.
Un modesto alcalde e tres concelleiros da Terra Cha, a semana pasada, non tiveron tanta sorte e, sobre todo ao primeiro, tocoulles ter que representar involuntariamente un episodio de Miami vice ou do CSI que lles garantiu espazos nas primeiras planas e nos telexornais. Unha xuíza, Estela San José, abriu dilexencias contra eles por presunta comisión de delitos relacionados coa corrupción administrativa, prevaricación e tráfico de influencias. Agora, hoxe mesmo, esas dilixencias dirixíronse tamén contra a vicepresidenta da Deputación luguesa, Lara Méndez, e dous técnicos que traballan ás súas ordes no Instituto Lucense de Dsenvolvemento Económico e Social (Inludes). Polo menos de momento, están tedo máis sorte cos anteriores e aínda non saíron as súas fotos patibularias nos medios de comunicación.
Paralelamente, en Cataluña, o superxuíz Baltasar Garzón dirixiu unha redada que aínda tivo maior resonancia mediática. Ex altos cargos da Generalitat que gobernou Jordi Pujol e un ex socialista de sona foron tamén fotografiados, e difundidas ampliamente as fotografías, cando eran conducidos esposados á Audiencia Nacional. O caso xa motivou un contundente editorial do xornal EL Mundo, publicado o sábado pasado, manifestando que non era necesario esposalos e menos exhibilos.
O editorialista, con moita razón, citou o artigo 520 da Lei de Enxuizamento Criminal por sinalar que “a detención e prisión provisional deberán practicarse na forma que menos perxudique ao detido ou preso na súa persoa, reputación e patrimonio”, e pronunciouse dicindo que “este mandato legal non se está cumprindo nos casos que afectan a dirixentes políticos e empresarios que son detidos e levados á Xustiza coas cámaras de televisión de testigos”.
Falta por saber agora que van dar de si investigacións policiais e xudiciais levadas a cabo de forma tan pouco escrupulosa coa presunción de inocencia. Está moi lonxe da miña intención botar fume sobre a presunta corrupción política que empeza a ser axifisiante, pero segue preoupándome seriamente que se podan aplicar métodos irrespectuosos coa lexislación vixente, sobre todo cando poden violentar a presunción de inocencia. Non vaia ser que, dentro dun ano ou de máis tempo aínda, cando todos estes casos se solventen nos correspondentes tribunais, todo quede en pólvora mollada. Mellor sería esperar a que houbse unha condena para sacalos esposados diante das cámaras: hai países da nosa contorna occidental nos que éste comportamento é o normal.
Por outra parte, estamos empezando a correr o risco de pensar que pasamos por unha sociedade que persegue a corrupción polo feito de que saia no telexornal algún alcalde de caenlla de vez en cando. Fálase moito da corrupción urbanística como se esta lacra só puidese existir polo mero feito de que hai políticos que teñen a manga ancha. Evidentemente, hai corruptos na política. ¿E os corruptores onde están? Fundamentalmente, no mundo da empresa e das finanazas. Hai moitos anos, un presidente de Colombia, Virxlio Barco, tivo folgos para dicirlles ás autoridades de Estados Unidos que o negocio do narcotráfico remataría de repente se o país da primeira potencia do mundo deixase de comprar e de traficar cocaína. Non é que sexa o mesmo, pero a corrupción política española tamén precisa plantexamentos máis serios cos das simples redadas, e os xuíces farán mal abstraéndose desta realidade. De momento consolémonos, Lugo aínda non é Medellín.

Que é o que o demostra todo?

Sigo pensando que a xuíza de Lugo que mandou prender o alcalde e tres concelleiros de Castro de Rei (Lugo) puido ser máis recatada no seu procedemento e evitar que o caso se convertise en certo modo nalgunha secuencia de Miami vice, pero tampouco me gusta a maneira que está tendo de enfrontar o caso o rexedor do citado concello chairego.
Despois de durmir dúas noites nos calabozos dunha comisaria e pasar por varios interrogatorios, incluído o xudicial, seguir dicindo que aínda non sabe cales son os cargos que se lle imputan é algo así como se eu digo que non sei porque me chamo como me chamo. Que non prentenda confundirnos Díaz Valiño. Felizmente xa non estamos nos tempos do franquismo, nos que un podía permanecer o tempo que fose preso sen saber ben por que. Hoxe hai procedementos e mecanismos de enxuizamento máis ou menos democráticos que non compadecen tamaña ignorancia. En todo caso, se a el non se lle aplicaron, debería facer algo máis que dicir que non sabe por que o prenderon. Ampararíao a lexislación vixente.
Tampouco é de recibo que nos diga que “el hecho de que todos los detenidos hayan quedado en libertad sin fianza lo demuestra todo”. Non, mire, o único que demostra por agora é que a xuíza encargada do caso, pensando seguramente en que a vostede, polo cargo que ocupa e pola relevancia social e política que representa, non se lle vai ocorrer escaparse a Brasil ou a Cuba polo feito de que recaian sobre a súa persoa determinadas sospeitas susceptíbeis de ser obxecto de aplicación da xustiza, optou pola innecesidade de aplicarlle unha fianza que puidese afianzar os seus actos.
O que di o alcalde de Castro de Rei é tan insignificante como o que se dixo o primeiro día acerca de que a concelleira Ana Canto saía en liberdade con cargos, sen fianza e só coa obrigación de presentarse á xustiza cando sexa chamada por ela. Nese caso estamos todos, imputados ou non. Temos todos a obrigación de responder aos requerimentos que nos faga a autoridade xudicial.
Eu non quero apuntar que o alcalde de Castro de Rei teña que mostrar probas máis contundentes acerca da presunción de inocencia que lle corresponde por dereito, pero convencceríame mellor se non se limitase a expoñer argumentos requentados na explicación pública que fai do que lle pasa. Tampouco digo que teña que dimitir do cargo que lle deron as urnas, mentres que non se dilucida o procedemento xudicial que pesa sobre a súa persoa, pero non vaia ser que tome a derrota doada de aferrarse única e exclusivamente ao socorrido gancho de que eu só fixen o que fixen en defensa dos intereses do pobo. Esas argucias son as que utilizan todos, sexan alcaldes de Marbella, de Santa Coloma de Gramanet ou altos cargos da Comunitat Valencià. Do alcalde de Castro de Rei, por ser socialista e galego, e ademais chairego, cumpríanos agardar maior coherencia. E, sobre todo, maior capacidade de convicción.

Aclárase o de Castro de Rei?

O alcalde Castro de Rei debeu ficar cansado das dúas noites que pasou nos calabozos da Policía en Lugo. Segundo contan as crónicas, hoxe non acudíu ao Concello que rexenta e tivo que ser a secretaria muncipal a que lle trasladase ao seu domicilio os asuntos máis urxentes a resolver. Compréndese. Os apuros polos que acaba de pasar estresan a a calquera.
Sorprende algo, porén, esta actitude. Díaz Valiño, de momento presunto delincuente para a xuíza que mandou prendelo, aínda non proclamou el mesmo a súa inocencia. Limitouse a dicir que todo ficou aclarado, pero non explicou o que nin como. Pecharse na súa casa pode resultar comprensíbel dende o punto de vista estritamente persoal, pero non tanto dende a función pública que desempeña. Anunciou unha roda de prensa para dentro de varios días. ¿Precisa tanto tempo para decidir o que nos vai contar fóra dos trámites xudiciais? Se non pode ir á Casa do Concello, ¿por qué non delegou as funcións da alcaldía? ¿Por que a secretaria municipal trasladou o seu lugar de traballo á casa do alcalde? Non vaia ser que alguén poda pensar que en Castro de Rei as cousas de palacio non só vaian despacio senón ao tócame Roque.
O alcalde investigado por presunta corrupción debería andar con máis cuidado. E, dende logo, proclamar ben claramemte a súa inocencia se el mesmo acredita nela. Calquera outra alternativa rematará pasándolle custos á súa imaxe pública e persoal.

Xustiza e iconografía

Sen entrar en disquisicións de procedemento xudicial, que non me competen, quero mostrar a preocupación que me producen determinadas “redadas” que levan a cabo algúns representantes da Xustiza sen preocupárense moito polas consecuencias que conlevan, ás veces, as súas “mediáticas” actuacións. E non estou a referirme só ao caso paradigmático do noso gran xuiz estrela, Baltasar Garzón.
Hai casos como o da xuíza exercente en Lugo Estela San José que poden estar empezando a chamar poderosamente a atención. Que se acuda un día pola mañá a unha vila onde cada veciño é máis coñecido polos demais que Xesucristo, con toda unha parafernalia de coches e medios policiais, para deter a un alcalde e a tres concelleiros dos que se sospeita que prevaricaron e/ou cometeron algún delito de corrupción, ata podería representar unha das bondades exemplarizantes da aplicación de xustiza se quen artella e aplica esas medidas estivese moi seguro de que ten o rato na gaiola e que das súas actuacións se vai derivar a fundada previsión de que pode haber unha sentenza condenatoria. De seren así os feitos, todos aplaudiriamos que se actuase contundentemente contra os delincuentes supostos ou confirmados, e máis aínda cando os perseguidos son precisamente persoas que, polos cargos públicos que lles otorgou e dos que os responsabilizou a democracia, estarían obrigados a dar exemplo.
Porén, a min quédame moitas veces a dúbida de se toda esta contundencia serve para algo que non sexa alimentar o circo e encher as páxinas de sucesos cando corre o risco de ser aplicada sen a máxima escrupulosidade protectora do dereito á intimidade dos que están, ou deberían estaren, asistidos polo dereito á presunción de inocencia.
¿De que lle vai servir á concelleira Ana Canto ser posta en liberdade con cargos, pero sen fianza, só poucas horas despois de ocupar un calabozo da Comisaría de Lugo se a súa foto, entre dous axentes que a conducían presa, xa deu a volta a Galicia polo menos? Nacín e crieime nunha pequena entidade de poboación, e sei o efecto que teñen esas iconografías. ¿Pasaralles algo parecido ao resto dos detidos entonte e que aínda están pendentes de declarar diante da zuíza que os mandou prender?
Xa sei que desta “iconografía” non teñen a culpa a xuíza nin os policías actuantes. Os xornalistas sempre sabemos cheirar a noticia e non precisamos que nola “chive” ninguén. E líbreme Deus, ademais, de pronunciarme en contra da total liberdade de información cando estes casos se producen. Canta máis luz e máis taquígrafos haxa, mellor. Pero volvo ao principio: preocúpame o dano persoal e público que se poda causar aos que teñen que pasar pola aplicación da xustiza no caso de que, podendo seren inocentes, vexan as súas vidas sometidas a xuízos paralelos ou a condeas adiantadas.
A xustiza nin é cega nin debe selo. Todo o contrario, canto máis abertos manteña os seus ollos sobre todo o que pasa, mellor será o servizo que preste á sociedade á que pertenece. Pero tampouco fai falta que camiñe sempre debaixo dos focos nin caia na tentación de pensar que está rodando un capítulo do CSI. Debe ser moi difícil ser xuíz eficiente e comprometido sen pecar algunha vez de mediatizado, pero farían ben os representantes da Xustiza en pensar nestas cousas de vez en cando.

¿Quen manda no PPdeG?

¿Quen manda no PPdeG? ¿O Departamento de Comunicación que onte difundiu un comunicado dicindo que o PP pedía explicacións a Ricardo Varela e a Manuel Vázquez “por colocar na executiva do PSOE de Lugo a un alcalde sospeitoso de prevaricación e tráfico de influencias” ou o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, que tamén é presidende do partido de Rajoy en Galicia, cando di hoxe que hai que esperar a ver que di a Xustiza e que "non hai que facer prexuízos nin xuízos paralelos”?
A impresentábel declaración difundida a penas horas despois de que se coñecese a actuación do xulgado e da Policía no concello lugués de Castro de Rei, chegou aos medios de comunicación sen máis identificación ca do Departamento de Comunicación do PPdeG. ¿Quen redactou esa nota? ¿Quen avalou o seu estrafalario contido? ¿Por que o PPdeG se atreveu a pasar polos forros dos seus calzóns a presunción de inocencia que tanto reclama cando lle convén? ¿Tratouse, quizais, dunha acción incontrolada que agora ten que recoser o presidente da Xunta mostrándose respectuoso coa ordenación xurídica vixente? Sería bo sabelo. Dime un paxariño que Feijóo está que trina por culpa deste asunto.

Cinismo político

Francamente estamos chegando a un nivel de cinismo político na práctica diaria dos grandes partidos que pode rematar dando noxo. Case aínda non chegara a Lugo a Policía, levando preso o alcalde de Castro de Rei, cando xa estaban no PPdeG emitindo e difundindo un comunicado pedíndolles a Ricardo Varela e a Manuel Vázquez, secretario de organización e secretario xeral do PSdeG-PSOE, explicacións “por colocar na executiva do PSOE de Lugo a un alcalde sospeitoso de prevaricación e tráfico de influencias”.
Se no PP sabían que Xoán Xosé Díaz Valiño estaba cometendo o delito de prevaricación ¿por que non o denunciaron? E, se como parece, só sabían del o que agora sabemos todos, é dicir, a súa detención, xunto a outros tres membros da Corporación que preside por presunta comisión de prevaricación e tráfico de influencias, ¿non lles cadraría mellor que respectasen, alomenos por unhas horas, a presunción de inocencia?
Sorprende tanta rapidez pedindo axuste de contas por parte dun partido político que anda para atrás, como o cangrexo, cando se trata de pronunciarse e de actuar no canto do que lle pasa na súa propia interna. Aí está o caso Gürtel e todo o seu escandaloso desenvolvemento no que lles toca a Mariano Rajoy, a Núñez Feijóo e á maioría dos dirixentes conservadores.
Dise que a curiosidade remata perdendo a vida de moitos gatos. A incontinencia verbal e a imprudencia moral pode por en perigo a credibilidade dun PP que, tirando dun fío que aínda non está desanobelado, mostra a arrogancia impertinente de manifestar que “o líder do PSOE de Lugo está demostrando que tipo de políticos ten no se equipo ao nomear responsable de política municipal a unha persoa hoxe detida pola policía” , tirando do caso a conclusión de que “Varela está dando probas de que tipo de prácticas políticas teñen cabida no seu equipo” e considerando que “está claro que quere rodearse de persoas cunha moralidade de xestión pública á mesma altura da que el demostrou cando (era) conselleiro de Traballo na Xunta”.
Se non fose porque o comunicado do PP chega aos medios debidamente autentificado, compriría dubidar da súa procedencia. A primeira vista, podería parecer un libelo emitido por calquera organización extremista das que xa, felizmente, case non existen. A linguaxe e a descarada inmoralidade do seu contido fan que este panfleto mereza ingresar para sempre no panteón da incoherencia política.

Premer sobre na ilustración para ler o comunicado enteiro.

A poalla do Courel

“Manuel Bouza Caro aguarda enorme bajo la poalla”. É a primeira frase da reportaxe de Silvia R. Pontevedra que publica hoxe El País sobre o médico tránsfuga que desbancou o alcalde socialista de Folgoso do Courel. Non busquen a última palabra no Diccionario de la Lengua Española da RAE, que alí non va atopala. Empecen polo de Franco Grande e rematen de consultala no Xerais da Lingua os que, coma min, lles sorprenda o uso deste termo en castelán.
Hai quen di que unha novela só é boa se na primeira frase o seu autor é quen de enganchar o lector. Moitas veces ponse de exemplo a García Márquez, que empezou a súa celebrada Cien años de soledad con estas palabras: “Muchos años después, frente al pelotón de fusilamiento, el coronel Aureliano Buendía había de recordar aquella tarde remota en que su padre lo llevó a conocer el hielo”.
¿Terán algo que ver a poalla de Silvia R. Pontevedra e o hielo do Nobel colombiano? Poalla, palabra galega, significa “chuvia moi fina; babuña, babuxa, barbaña, barrufa, barruzo, froallo, lapiñeira, orballo, patiñeira, patumeira, poallada, zarzallo, poeira pouco intensa” (GDXL). En portugués (poalha) quere dicir polvareda lixeira. O hielo de García Márquez, como diría un lusitano, significa mesmamente o que significa: o xelo. Polo menos, os dous termos algo teñen que ver co H2O.
Comparanzas aparte, a frase da xornalista de El País representa unha esperanza para o tan desprotexido idioma galego, un fenómeno que case sempre ocorre á inversa. Decote é o castelán o que coloniza o galego. Silvia R. Pontevedra pegoulle unha fumigada ao castelán pola que eu me alegro. Oxalá que cunda o exemplo.
Ah, que xa me esquencía. Polo que eu quería chamar a atención é polo que se conta na citada reportaxe acerca de como se coce a política en moitos ámbitos da sociedade galega. Paga a pena que lean o informe de Silvia R. Pontevedra. Polo seu contido, tamén parece acontecido en Aracataca.

Piratas e emperadores

Con máis gracia que rigor, asegura hoxe Xosé Luís Barreiro en La Voz de Galicia que andamos de Anás a Caifás e de Herodes a Pilatos no delicado asunto da piratería que padecen o barcos que navegan ou faenan por determinados mares, tal é o caso do Alakrana, que antes de que se consiga a liberación dos seus tripulantes xa deu orixe a unha peregrina polémica sobre se os pescadores españois deben ir ou non protexidos por militares ou persoal de seguranza privada que manexen armas de guerra.
Parece que, finalmente, os barcos que pescan fronte ás costas de Somalia van levar axentes de seguridade privada que embarcarán con armas de guerra para repeler ataques piratas, logo de que o Goberno aprobe os cambios pertinentes da lei de seguranza privada que permitan o uso de armas militares por parte deses axentes privados. Tratarase, esencialmente, de metralletas de tipo medio e rifles de asalto de ata 20 milímetros, armas que ata agora estaban catalogadas como de uso exclusivamente militar.
Fontes deste sector pesqueiro seguen insistindo, porén, na conveniencia de que os barcos de pesca españois que traballan expostos á piratería acudan aos caladeiros protexidos con infantes de Mariña a bordo, como xa está facendo Francia, pero esta petición non está sendo ben acollida polo Goberno nin polos propios militares españois, que reiteran a súa imposibilidade legal.
Algo me fai pensar que estamos entrando nunha dinámica perigosa que non se sabe a onde pode dar. É evidente que os armadores e pescadores españois, entre eles moitos galegos, teñen razóns de sobra para estaren preocupados e poden resultar comprensíbes as súas esixencias, a pesar de que moitas veces aparezan expresadas por eles con altas doses de personalismos dificilmente integrabeis nunha contemplación razonábel do problema. Hai que verse no seu corpo para interpretar minimamente ben a súa aparente intención de devolver dente po dente nun Talión do que non se sabe quen pode levar a dianteira.
Evidentemente, ninguén pode asegurar que levar armas de guerra a bordo dos barcos de pesca, coa intención de usalas, vai resolver o problema. Pola contra, ata poderá agravalo producindo unha preocupante escalada armamentística non conflito. A priori, xa resulta abondo difícil de entender que, nos tempos que vivimos, as actividades produtivas e/ou comerciais teñan qu ir acompañadas de accións bélicas determinadas. Non parece propio so século XXI, nin de recibo que os custos desas operacións pseudomilitares se carguen na conta do contribuínte. Son un gran comellón de atún, peixe que me gusta extraordinariamente, pero estou disposto a cambiar parte dos meus gustos culinarios se para conservalos teño que ver como se mata xente.
O meu admirado Antonio Caballero, columnista do semanario colombiano Semana e un dos mellores xornalistas que deu Latinoamérica, escribía hai poucos meses que “agora resulta que os inimigos da civilización e da globalización son os piratas, os pobres piratas somalís do océano índico”. Neste momento persíguenos flotas de Estados Unidos, Francia, Gran Bretaña, España e Alemania. E eles secuestran petroleiros, buques mercantes e pesqueiros de Noruega e de Grecia, de Holanda, de Malasia, de Gran Bretaña e da illa de Saint-Vicent. “Curiosamente –apunta Caballero– por unha coincidencia poética, buques con bandeiras de países que noutros tempos foron piratas eles mesmos”. En Saint-Vicent e en Tortuga facíanse fortes os “Irmáns da Costa” dos tempos dos filibusteros do Caribe, que eran ingleses e holandeses, e de Malasia chegaba o temido Sandokán, e de Noruega os feroces piratas vikingos. Non houbo piratas italianos, agás os que capturaron nada menos que a Xulio César e o corsario negro que inventou Emilio Salgari, pero o único barco italiano capturado ata agora polos somalís chámase Boucaneer, ou sexa, bucaneiro. Tal como opina Antonio Caballero, “nesta historia hai algo de xustiza poética”.
Ou de xustiza a secas, como tamén apunta o escritor colombiano, entendendo a xustiza non como o imperio da lei senón como o equilibrio das inxustizas. Os que agora secuestran os nosos barcos son pobres e son piratas porque foron reducidos á miseria e non lles quedou máis que o recurso da piratería como resultado de que as modernas flotas pesqueiras dos países ricos devastaron a pesca das súas augas territoriais. Eran pescadores artesanais, incapaces de competir coas redes de arrastre e os sónares dos ricos competidores. E quedaron sen peixe. Pola contra, o que lles sobraban eran as armas que lles deixaron as grandes potencias no decurso das varias guerras civís que fomentaron en Somalia e no resto de África. "¿De onde saen se non –pregunta Caballero– os Kalashnikov e os M-16 e os fusís Galil e as ametralladoras e os lanzagranadas que esgrimen os piratas somalís?". Eles non os producen. Recíbenos dos mesmos que agora piratean e polos que foron pirateados os seus bancos de pesca. “Do mesmo xeito –volvo a citar a Caballero–, como acaban de recoñecer sucesivamente en México a secretaria de Estado Hillary Clinton e o propio presidente Barack Obama, as armas dos narcos mexicanos son compradas nas tendas de Estados Unidos. A globalización traba no seu proio rabo porque é redonda, como sabiamos dende antes de que se empezara a popularizar a palabra”.
Como dí Caballero, todo se repite. Agora Obama, que é o dono do mundo, ordea que se persiga os piratas ata bombardear as súas "bases", que son portos pesqueiros de cando aínda había pesca, e non só tanqueiros de petróleo na costa somalí. Deste xeito ordenou George Bush bombardear as bases de Al Kaeda e dos talibáns para vingar os atentados das torres Xemelgas, e desencadeou as guerras paralelas de Irak e Afganistán. Xulio César, cando foi liberado logo de pagarlles o rescate aos piratas que o tiveron secuestrado, púxose a armar unha flota para perseguilos e rematou aforcándoos. E de aí seguiu para as súas guerras de España e das Galias, despois iniciou a guerra civil contra Pompeio, e xa non parou.
Conta San Agustín, segundo me entero por Antonio Caballero, que cando Alejandro Magno lle preguntou a un pirata capturado por que facía dano, o pirata respondeulle:
–Polo mesmo ca ti. O que pasa é que, como eu só teño un barquiño, chámanme pirata e a ti, que tes unha flota de guerra, chámanche emperador.
Polo que se ve, nin os do PP nin os do Bloque len a San Agustín.

Chalaneo

Que a política do poder hai xa tempo que ven sendo un chalaneo era cousa ben sabida, pero cada vez se vai facendo máis patente, como se está vendo na corda de mocións de censura que estes días se desenvolven en distintos concellos galegos. Botón de mostra, o que acaba de contar o agora ex alcalde de Láncara (Lugo), o socialista Darío Piñeiro, que foi convidado por Alberto Núñez Feijóo a formar parte da candidatura do PP nas próximas eleccións municipais.
O presidente da Xunta aproveitou a súa presencia en Láncara, co gallo de celebrárense alí os actos do Día das Letras Galegas, o pasado 17 de maio, para tentar ao daquela alcalde do concello anfitrión, defenestrado agora por unha moción de censura. “Foi ao remate da comida cando se dirixiu a min –acaba de contarlle a La Voz de Galicia– e dixome que, se non quería a moción de censura, que aguantase ata as próximas eleccións e que tiña que ir na lista do PP”. Piñeiro tamén engadiu que el non lle dixo que si nin que non. “Simplemente sorrín e díxenlle que faltaba moito tempo e que xa falariamos”, respondeu, o que non deixa tamén de ser outra forma do chalaneo que está tan de moda, por moito que agora explique que “os concelleiros socialistas e o do BNG fomos os únicos que non vendemos o voto dos cidadáns e mantivemos sempre a mesma liña”.
Costa comprender que un presidente da Xunta que prometeu rexenerar a política e a vida pública galega empece a aparecer repetidamente metido nestes fregados, que tamén pasan por facerse o despistado nun caso Gürtel que cada vez lle peta máis na porta. Se unha alcaldía coma de Láncara, que pouca máis importancia pode ter ca de recibir a Fidel Castro se o vello comunista volvese á terra dos seus ancestros, desperta tanto interese, ¿qué non estará disposto a facer Feijóo polas poltronas das grandes cidades galegas que non goberna o seu partido? A política do poder amosa tanta podredume como o alto mundo das finanzas ou do fútbol. Nela case todo é cuestión de talonario.

Anisia Miranda

Éncheme de tristeza recibir a nova de que faleceu Anisia Miranda. A ela e ao seu home, Xosé Neira Vilas, débolles algunhas das grandes conversas da miña vida. Anisia era unha muller enteira, coherente co seu pensamento, que che podía gustar de todo ou non o que dicía, pero que sabía sempre o que contaba. Cubana de nacemento, arxentina de circusntancia e galega de vocación, Anisia tivo moito que ver co desenvolvemento da literatura infantil e xuvenil da Cuba revolucionaria e foi sempre a sombra benevolente do gran escritor galego Neira Vilas.
Como na canción do Che, aprendemos a querela dende o sol da súa bravura e coa voz prestada de Carlos Puebla despedímola dicíndolle ¡hasta siempre, compañera!

Feijóo, español universal

O que pretende ser o presidente da Xunta máis aforrador, Alberto Núñez Feijóo, vai camiño de ser tamén o máis viaxeiro. Mentres que media Galicia se preparaba para manifestarse en Santiago a prol do seu idioma, marchou a Londres para loubar a BBC nun predicamento no que se esquenceu de lembrar a importancia que tivo Paco del Riego nas emisións en galego desa cadea. E agora terá que estar o 6 de novembro en Miami para recibir o premio de Universal Spaniard (Español Universal) que lle entregará a Cámara de Comercio España-Estados Unidos, xunto a Pedro J. Ramírez, director de El Mundo; David Bisbal, coñecido tonadillero, e a empresa construtora IBT Group LLC.
Polo camiño que vai, pode rematar emulando a aquela Ánxela Bugallo que tan criticada foi por levar a Cuba os seus amigos para que se encheran de mojitos. Entre tanta viaxe a ningures e tanta subasta de Audis, ¿cómo lle vai quedar tempo a Feijóo de promover o galego? Se acaso, o inglés ou o spanglish.

Na foto, en Londres, co historiador británico Paul Preston e co galego Ramón Villares. ¿Cal sería o chiste?

Xornalismo apupado

Non coñezo de nada ao xornalista da TVG que se supón que foi apupado por un reducido número de manifestantes do domingo pasado en Compostela. Nin sequera sei como se chama. Tampouco vin a información que ofreceu dos acontecementos, aos que xa dixen onte que non puiden asistir. Aforrarei, polo tanto, calquera comentario que poda significar pronunciamentos xulgatorios sobre a materia.
Sentado isto, tamén quero deixar ben claro que a min non me extrañaría moito que o xornalista da TVG, non por ser da TVG senón polo mero feito de ser xornalista, puidese ter sido vítima dunha icnomprensión política que xa empeza a ser demasiado frecuente entre determinados persoeiros da vida pública galega. Quen, coma min, viviviu e exerceu a profesión durante o derradeiro franquismo, a transición, a democracia e os momentos actuais sabe de sobra que os xornalistas pasamos de sermos aqueles paladíns do porvir que tanto nos mimaban os que querían ser algo na política como os que xa eran moito nela, a unha especie de mortos de fame que nos vendemos polas catro lentellas e unha cervexa que estea disposto a pagarnos calquera. Nin a primeira versión foi nunca certa nin a segunda se compadece agora para nada coa realidade. Os xornalistas nunca fomos facedores daquel “Parlamento de papel” que se nos atribuiu noutrora nin somos agora a chaqueta roída de ningún legoeiro dos anos corenta.
Persisten, porén, algunhas tendencias moi proclives a pecharnos nos estreitos cortellos das súas sectarias visións do mundo e, sobre todo, das cousas. Eu aínda lembro cando, hai moitos anos, o agora defunto Diego Bernal atopoume un día pola rúa de Franco e empeñouse en que fose con el escoitar a conferencia que daba un pope do nacionalismo galego no salón de actos do Colexio Fonseca. A min contáranme varias veces que o conferenciante sempre me dedicaba algún minutos das súas intervencións públicas para denigrar o “españolismo” que me supoñía por escribir no semanario Cambio 16. Eu non tomaba en serio aquelas trécolas nin lles atribuía a menor importancia, pero Bernal empeñouse aquel día en que fose canda el. “Servirache para comprobalo”, díxome el.
E acompañeino. O conferenciante falou e falou durante hora e media, pero o meu nome non saía por ningún lado, de maneira que lle dixen a Bernal: “Amigo, eu voume que é a hora dos viños”. Diego respondeume que agardase algo máis. E non deu tempo nin a que rematásemos este diálogo cando o conferenciante, moi catilinario, pronunciou a sentenza: “E non quero rematar sen salientar que hai xornalistas por aí, que escriben en Cambio 16, por exemplo, ao servizo do colonialismo español”. Loxicamente, eu fiquei abraiado por dúas razóns: por confirmar que era certo o que me viñan contando de que alguén perdera o seu tempo falando de min nos actos públicos e por descubrir que era un axente do colonialismo español.
Conto esta anécdota porque empezo a pensar que ao xornalista da TVG, se fose certo que alguén quixo correlo a gorrazos na praza da Quintana, quizais lle pasou algo parecido. Non o sei aínda, pero algo debe significar o feito de que saise a defendelo o Colexio Galego de Xornalistas, ao que non pertenezo e dígoo para que ninguén pense mal. Que a TVG lle berrasen en directo que pensaban que estaba manipulando, constituía todo o dereito dos que estaban na Quintana. A liberdade de opinión non se gañou só para o exercicio da profesión xornalística. Se alguén apupou e ata tentou constriñir a liberdade de traballo do xornalista da TVG, estivese dicindo o que fose, simplemente meteu a pata e retratouse como que seguramente é: un sectario incapaz de comprender que vive nunha sociedade libre.

Francisco Caamaño

Obrigacións de tipo familiar, que non veñen ao caso, imposibili-
taron a miña asistencia a manifes-
tación pola lingua que tivo lugar onte en Santiago. Non podo, logo, dar testemuña directa do que ocorreu nela nin opinar con coñecemento de causa, pero de paso que me sumo publicamente aos seus postulados aproveito para celebrar que despertara do seu sono o fogar de Breogán do PSOE.
Cando onte pola noite vin as imaxes e escoitei as palabras de Francisco Camaño, ministro de Xustiza, radicalmente pronunciadas a favor do idioma galego, empezou a quedarme clara unha idea: o PSOE xa pode ter un líder para o futuro de Galicia. A actitude de total compromiso co galego que mostrou onte o actual ministro de Xustiza non pode pasar desapercibida. Por fin, no PSdeG-PSOE as caras da película son moi distintas ás de Paco Vázquez e outros que, loxicamente, onte non pisaron as rúas de Compostela.
Non teño nada en contra do actual liderazgo de Pachi Vázquez, que tamén deu o callo esta vez polo idioma, pero alguén debería empezar a dicirlles que o nivel de excelencia, na loita pola aportación socialista á salvación de Galicia, xa non o marcan eles. No PSOE naceu unha estrela, e chámase Francisco Caamaño.

O efecto Gürtel

Como se fose unha nova versión do efecto bolboreta, polas moquetas do poder concentrado na Xunta anda a circular o que se podería chamar efecto Gürtel: as consecuencias colaterais dos escándalos de corrupción que están enchendo as páxinas dos xornais e os arquivos dos xulgados. De momento, trátase só de “consecuencias colaterais” e non aínda de “danos colaterais”.
Cando se publicou neste blog a adxudicación da web do Xacobeo, o semanario A Nosa Terra reproduciu a nova afondando nela e obrigando ao conselleiro de Cultura a manifestarse dicindo que foron os popios técnicos do Xacobeo os que levaron a cabo as actualizacións da web que aínda non estaban contratadas. A Nosa Terra completou as relacións da empresa Plexus coa antiga Consellería de Cultura dirixida por Pérez Varela. E de Plexus e de outras empresas relacionadas tamén falou o deputado nacionalista Aymerich naquela comparecencia parlamentaria na que Pérez Varela estivo a piques de porse a chorar.
O caso é que, polo que me contan, en San Caetano están empezando a mirar con lupa as adxudicacións, os vencellamentos das empresas adxudicatarias e os concursos por se poidese aparecer, por exemplo, algo que cheirase ao caso Gürtel.
O ex presidente Manuel Fraga hoxe parece render algunha conta en declaracións que publica La Voz de Galicia, pero refírense a tempos pasados. Algún comentario aparecido neste blog falaba de que Núñez Feijóo pode ter a tentación de ollar para outro lado, como disque facía Fraga coas evolucións de Cuíña ou Pérez Varela, pero os responsábeis da Xunta saben que han ter moito coidado en como se fan as cousas neste momento. O efecto Gürtel non é unha entelequia.

A monxa Forcades e o gripe A

Teresa Forcades, unha monxa beneditina do convento de San Benet en Monserrat (Cataluña), vai camiño de converterse na adalide da antivacinación contra o gripe A. Nun video que está acadando unha extraordinaria difusión a través de internet, reflexiona sobre a historia desta doenza e as as consecuencias da declaración de pandemia, de paso que fai un chamamento para que se respecten os dereitos dos afectados en todas as súas consecuencias. A monxa Forcades, que ademais é doctora en Medicina pola Universidade de Barcelona, especializada na New York University, chega a poñer os pelos de punta con todo o que di no video que se pode ver e escoitar premendo aquí ou sobre a imaxe da esquerda.

O Gurkel gurka

Alberto Núñez Feijóo está desvelándose como un político correoso e teimudo que non se sabe ben a onde pode chegar. Acaba de dicir que lle gustaría saber se hai algún contrato entre as empresas implicadas no caso Gurkel e o goberno bipartito que o precedeu na Xunta. A expresión de tal desexo, na boca de calquera comentarista, non pasaría de ser un recurso máis da polémica, pero que o presidente da Xunta ande especulando sobre materia tan peliaguda non deixa de ser importante.
A ver, a estas alturas, Feijóo ten que saber se houbo ou non eses contratos. En que consistiron e quen os firmou. A máxima autoridade política do goberno galego non debería andar no arre e só destas cousas. Ou hai algo ou non hai nada, e non vale botar pelotas fóra do campo para entreter o graderío. Ou para disimular a lama que pisa o equipo no que xoga.
Aínda así, a súa argucia ten a algo de importancia. Agora tamén me pregunto eu se algunha desas empresas, a construtora Hispánica, por exemplo, non andou en tratos con gobernos municipais e deputacións gobernadas coaligadamente polo PSdeG-PSOE e o BNG. Non vaia ser que o Gurkel ese remate sendo un gurka coa daga posta no pescozo de máis xente que a do PP.

Tataio Castroviejo e Alberto Míguez

Lendo a Fermín Bouza, no seu Voto con Botas, entérome de que me morreu un amigo. Santiago Castroviejo, Tataio, fillo do egrexio Xosé María Castroviejo que tanto participou con Álvaro Cunqueiro en percorrer os montes e chemineas de Galicia, faleceu en Madrid, lugar onde dirixíu durante moito tempo o Xardín Botánico. Foi un dos pioneiros da Bioloxía entendida como ciencia fundamental para desevolver o mundo dende postulados respectuosos co medio ambiente e a natureza. Un día, hai moitos anos, empezou a facerse famoso porque se interpuxo entre a escopeta cazadora de Fraga Iribarne para salvarlle a vida a unha pita brava dos Ancares. Outro, xa máis tarde, regaloulle a meu pai unha cadela, Zara, que lle axudou a sobrelevar a leucemia que rematou roubándolle a vida. Tataio pertenecía á mellor xente que tiven a sorte de coñecer.
Por outra lectura, neste caso as páxinas de A Nosa Terra, recibo tamén a mala nova de que acabo de perder outro amigo. Alberto Míguez, xornalista de longa traxectoria e acrisolada experiencia, tamén acaba de falecer na capital de España. Foi unha das pontas de lanza do diario Madrid, que aínda sendo de Antonio Fontán, home do Opus Dei, representou a publicación máis progresista e liberal do último franquismo, aquel que prohibíu Fraga cando era ministro de Información e Turismo do dictador, mandando mesmo derrubar o edificio no que se facía.
Míguez foi logo peza clave na aparición e primeiro desenvolvemento do diario EL País, no que foi xefe de información internacional. Escribiu un libro fundamental para a comprensión da recente historia galega, El pensamiento político de Castelao, publicado en Ruedo Ibérico, París, que lle custou ser enxuizado e condenado polo tristemente célebre Tribunal de Orden Público de Franco, e rematou a súa vida descreído e algo entregado á corrente neoconservadora das publicacións españolas nas que escribíu os últimos anos da sua vida. A min sempre me quedará por Alberto o enorme aprezo que merece unha persoa boa e xenerosa como era el, e sinto mágoa por non telo acompañado algo máis na última década.

Tudo bem... para Lula

O soño de Madrid caeu nun dos buratos que abriu Alberto Ruíz Gallardón na capital de España. Lula comeulle as papas a Zapatero. Río de Janeiro meteunos 66 goles contra 32. E non precisamente porque a nosa candidatura xogase o seu mellor partido.
Visto o resultado, hai que analizar algunhas cousas que pasaron. Na miña opinión, a primeira é que non se pode andar polo mundo pedindo esmola. Eu levei as mans á cabeza cando lle escoitei a Samaranch pedirlles aos seus queridos “amigos” do COI que lle fixesen, antes de morrer, o gran favor da súa vida: regalarlle unha Olimpiada a Madrid. Tamén me pareceu extemporáneo o argumento utilizado polo Rei cando utilizou o argumento de que na súa Casa Real hai cinco olímpicos. O raro sería que houbese cinco premios Nobel de Medicina ou de Física, por exemplo.
O que non se pode é andar polo mundo con estas argalladas de andar pola casa. Todo isto pode valer para resolver unhas eleccións de casino de provincias, pero ata pode ser catastrófico cando se quere inducir a vontade dun Comité Olímpico Internacional que xa tivo que suspender a un dos seus membros, o surcoreano Un Yong Kim, por pertender que lle enchera o cazo a multinacional Samsung entregándolle 500.000 dólares para a súa campaña persoal pola que pretendeu presidir o COI.
Cando nin sequera a presencia en Copenhague do presidente da maior potencia do mundo, Barack Obama, acompañado pola súa muller, non valeu para inclinar o vaso cara a súa cidade, ¿podía esperarse que a imploración mendicante de Samaranch ou a actitude aínda ben presumida do monarca español ían facer milagres? O resultado final das votacións di que non.
Gañou Brasil en boa lide, aínda que non me alegro, como é lóxico, polo que significa que perdese España. O país de Lula xa pinta algo máis no mundo actual, seguindo a corrente ascendente que está levando en moitos sentidos.

A Xunta adxudica contratos abertos sen abrir as ofertas en presenza dos licitadores

Xesús Pérez Varela cabalga de novo. A unha das empresas coas que está relacionado, Plexus, S.L., a Sociedade Anónima de Xestión do Plan Xacobeo, dependente da Xunta de Galicia, acaba de adxudicarlle o desenvolvemento e mantemento da súa web por un importe de 138.020 euros, mediante un acto administrativo ao que non foron convocadas as once empresas admitidas ao procedemento aberto de contratación do total das dazoito que se presentaron.
O 11 de agosto de 2009, Ignacio Santos Cidrás, director xerente do Xacobeo 2010, convocou oficialmente esta licitación, mediante tramitación ordinaria e procedemento aberto, marcando o prezo de adxudicación en 238.960 euros, IVE incluído, e un límite de presentación de ofertas no 8 de setembro. Este mesmo día, asinou unha resolución nomeando presidenta da Mesa de Contratación a Camino Trigueiro, directora de Recursos Humanos e Supervisión da Contratación, e vocais da mesma a Cloria Sallent Roig, en calidade de experta en comunicación; Ana Piñeiro Fuentes, responsábel do departamento de contabilidade, e a Xosé Patiño López. Como scretaria da Mesa designou a Esmeralda Pazo Esparís, responsábel do departamento xurídico.
O martes 29 de setembro reuniuse a Mesa para abrir as ofertas económicas presentadas, sen presenza das empresas licitadoras, que non foron convocadas como marca a normativa vixente e como prometía a propia conovocatoria do concurso no seu apartado 9d: “Comunicaráselle aos licitadores vía Fax, e-mail ou teléfono”. Non deixaron pasar nin 24 horas e no día seguinte, 30 de setembro, procederon a adxudicarlle a contratación a Plexus, S.L., empresa moi coñecida por xirar na órbita de Pérez Varela.
Sen máis comentarios de momento que o de reparar que a recente modificación experimentada pola web do Xacobeo 2010 presenta características similares ás que se estabrecían no prego decondicións da convocatoria. ¿Sería feita xa pola empresa que agora foi beneficiada coa adxudicación ortórgándolle 91,82 puntos sobre un máximo de 100?