Escándalo en Lugo

Menuda lea armada en Lugo a respecto do que está a pasar coa Fundación Centro Superior Cinexético e Piscícola de Galicia, fundada no seu día polo daquela presidente da Deputación Provincial Francisco Cacharro Pardo. Durante os últimos días, tanto en La Voz de Galicia como no xornal lugués El Progreso, veu aparecendo información detallada sobre un asunto que parece tirado directamente da Italia berlusconiana.
Viaxes a Tanzania e Namibia por importe de 20.000 euros, un coche de alta gama desaparecido, multas de tráfico impagadas por valor de 1.490 euros, reparación dun coche particular que custou 2.206 euros e pagou a Fundación, venda de madeira por valor de 725.000 euros en 50 das 200 hectáreas de terreo que compoñen a finca de San Xoán de Tor, danos causados nos camiños por importe de 288.000 euros, prácticas furtivas de caza, abandono ata a inanición e a morte de varios dos animais residentes na finca, débedas sen pagar, etc.
A dirección xeral desta Fundación foi exercida por Francisco García-Bobadilla Prosper (na foto con Cacharro), que desempeñou altos cargos en distintos gobernos de Manuel Fraga (secretario xeral de Turismo, director xeral de Conservación da Natureza, director xeral de Comercio) e tamén foi presidente de Paradores de Turismo de España e do Consello Regulador de Orujo de Galicia.
O que máis me chama a atención é a presencia nesta Fundación do prestixioso biólogo Xavier Castroviejo, un dos mellores coñecedores da fauna ibérica. Precisamente foi el quen acompañou a Cacharro Pardo e a García-Bobadilla na viaxe que fixeron a varios países de África.
A Deputación de Lugo, dende que stá presidida polo socialista Xosé Ramón Gómez Besteiro, investigou a fondo este asunto, que vai rematar nas mans da Fiscalía por se puideren recaer resposabilidades sobre alagúns dirixentes da Fundación. Todo o contrario do que está facendo a Xunta de Galicia, que nin sequera respondeu á comunicación oficial do caso que lle foi transmitida pola Deputación de Lugo.
Como exemplo curioso, pódese contar que a Fundación Centro Superior Cinexético e Piscícola de Galicia gastou, no ano 2007, 30.000 euros en alugarlle por dez anos ao propio secretario da entidade, Carlos Rodríguez de Valcácel y de Ribed, conde de Rodríguez de Valcárcel, vello amigo de Bobadilla, co que veranea dende hai moitos anos en Bueu (Pontevedra), a súa colección privada de caza que a penas consiste nun puñado de inconsistencias que comprenden algunha cana de bambú de pescar salmón, outras de troita, unha ballesta de madeira do século XVII e unha caveira consignada como de lobo, pero que hai quen pensa que é a dun can.

O PP está polo galego... no Bierzo

Resulta algo curioso e ata chocante que a mesma Consellería de Educación –na que está incluída a Secretaría Xeral de Política Lingüística– ande acometendo a maior arremetida contra o idioma galego dende os tempos de Franco, e, ao mesmo tempo, estea levando a cabo unha política que, se o PP estivese na oposición, os de Núñez Feijóo non tardarían nin un minuto en calificar de interferencia nos asuntos internos de outros gobernos autónomos.
Esta mañá, o conselleiro Xesús Vázquez e o titular de Política Lingüística, Anxo Lorenzo, reuníronse en Santiago –eso si, nun despacho de segunda– coa directiva da Asociación Berciana da Lingua “Xarmenta”, unha organización nacida no ano 2005 para promover a presenza da lingua galega na zona galegófona da comarca leonesa do Bierzo.
Segundo a nota oficial emitida pola Consellería, os gobernantes galegos tomaron “en consideración as propostas de Xarmenta para o vindeiro curso” e tamén analizaron cos visitantes “a situación actual do galego no Bierzo e a posibilidade de continuar coa liña de colaboración establecida ata o de agora co goberno da Xunta de Galicia”.
Non está mal que o equipo de Vázquez admita que algo se fixo ben nos gobernos anteriores, incluído o de Fraga, que foi quen introduciu un programa de ensino do galego nos centros bercianos xa no curso 2001-2002. Logo dunha preocupante etapa de botar abaixo todo o que se foi facendo a favor do idioma de Galicia, anunciar unha certa continuidade neste tema resulta tranquilizante. Mesmo ata pode que aprendan algo aplicábel á propia Galicia administrativa xa que Xarmenta, segundo informa a mesma Consellería, “conta con docentes de galego, castelán, filosofía ou matemáticas, tanto desta comarca leonesa como de Valdeorras”.
Vese que no Bierzo aínda non sentou praza Gloria Lago, pero Vázquez e Lorenzo deberían andar con coidado. Non vaia ser que tamén acuda en defensa dos castelán-falantes bercianos o eurodeputadísimo Marcelino Oreja.

Será Souto un mago das finanzas?

Miguel Ánxel Souto (na foto del que hoxe publica Xornal) xa é oficialmente conselleiro-delegado e xerente da empresa editora de Xornal de Galicia. Relevou a Xavier Martínez Cobas, que regresa á Universidade de Vigo. Xosé Luís Gómez continúa no seu posto de director do periódico, pero nunha posición menos favorábel ca que veu mantendo ata agora. O xerente substituído era amigo seu e mantiña con el relacións moi estreitas. Pola contra, todo indica que Souto é un home que foi catapultado por determinados altos directivos do Grupo San José para reordenar a difícil situación económica pola que atravesa o xornal co que o empresario da construcción Jacinto Rey cortexou co grupo nacionalista de Anxo Quintana mentres que o BNG estivo na Xunta.
Concretamente, a Miguel Anxo Souto levouno ao cargo que agora ocupa o seu cuñado Santiago Martínez Carballal, un dos responsábeis máximos das contas do Grupo San José que preside algunhas das empresas que foi creando ou comprando Jacinto Rey, entre elas, Constructora San José Argentina, S.A. Segundo determinadas fontes, a Souto puxéronlle enriba da mesa un borrador de contrato co espazo da cifra salarial en branco para que a marcase el, xenerosidade que tampouco se entende moi ben tendo en conta que o contratado non figuraba nas listas de supostos grandes expertos na dirección fnanceiro-empresarial. A experiencia de Souto, ata agora, limitouse a responsabilizarse da delegación de La Voz de Galicia en Ferrol, e a súa formación académica non é precisamente a económica, aínda que levou a cabo un master Executive MBA na Escola de Negocios de Caixanova.
Para asistir a este master, durante case dous anos, La Voz de Galicia deulle permiso para faltar ao traballo dous días á semana e na delegación de Ferrol era moi coñecida a liberdade horaria e diaria coa que Miguel Ánxel Souto desenvolvía o seu traballo. Na cidade departamental, na que traballaba dende o ano 2002, tamén era sabido o seu aparente apego incondicional á empresa que representaba e igualmente por algunha das súas manías persoais. Un escritor galeguista moi coñecido foi vítima deste comportamento e a penas logrou que aparecese agunha vez o seu nome no xornal de Santiago Rey. Souto encargábase sempre de atopar algunha maneira de ocultar calquera actividade súa.
A súa intempestiva marcha de La Voz de Galicia (case da noite para a mañá) acendeu algunhas alertas no xornal coruñés, no que foron moitos os que empezaron a abrir interrogantes ¿Quen levou a Souto a Xornal de Galicia? ¿Por qué o levaron? ¿Tiñamos entre nós un mago das finanzas en non nos decatáramos? ¿Fichárano para saber cousas de La Voz de Galicia? ¿Ata onde sabe algo que pode beneficiar a competencia? ¿Xa era antes un espía, dadas as relacións familiares que mantén co núcleo directivo de San José?
Todo isto hai que enmarcalo nas pésimas relacións que manteñen Santiago Rey, editor de La Voz de Galicia, e Jacinto Rey, editor de Xornal. O patrón de San José é case seguro que daría un ollo da cara por meterlle algún gol a Santiago Rey, e este último tampouco se quedaría corto lanzando a pelota contra o tellado do editor de Xornal. Non é decartábel, polo tanto, que algunha freudiana razón participase no asunto.
Por outra parte, a chegada de Souto a Xornal tamén se pode interpretar como un movemento empresarial cara a un posíbel aggiornamento cos novos poderes estabrecidos na Xunta coa chegada do PP de Alberto Núñez Feijóo. Miguel Ánxel Souto, que sempre tivo un mal entendemento co nacionalismo galego e que mantivo boas relacións co Opus Dei, por exemplo, podería ser agora o xestor que tentase abrir pontes coa dereita galega. O que falta por saber é cal sería, a partir deste momento, o papel de Xosé Luís Gómez, que aínda sendo o director do periódico, non soubo da chegada de Souto ata que xa era inminente e estaba todo cociñado.

Miguel Ángel Souto, La Voz e Xornal de Galicia

“Miguel Ángel Souto, delegado de la Voz de Galicia en Ferrol desde el año 2002, abandonó ayer sus responsabilidades al frente de la edición de la ciudad departamental. El periodista solicitó poner fin a su relación lavoral con La Voz”. Así despachaba, o pasado 1 de xullo, o xornal de Santiago Rey a saída voluntaria do responsábel dunha das súas delegación máis importantes.
¿Qué paosu? Dous días antes, o xornalista que deixou La Voz presentouse na central da Coruña dicindo que quería librarse das súas obrigacións contractuais coa empresa na que traballaba dende había máis de dez anos. “¿Cando te queres ir?”, preguntáronlle. “Mañá mesmo”, respondeu el. “Sabes que tes un prazo de preaviso”, retrucáronlle. “Éme igual, quérome ir xa”, insistiu. ¿Non marcharás a outra empresa xornalística?”, indagaron aínda. “Si, pero non podo dicir cal é porque me pediron que non dixese nada”, contestou el.
Nos dous días que pasaron antes da súa marcha definitiva, rematou confesando que se ía para ocupar o cargo de director xerente en Xornal de Galicia, directamente fichado polo propietario do periódico, Jacinto Rey, do que tamén dixo que lle anunciou que, se por casualidade Xornal de Galicia non tira para diante, que non se preocupase pois sempre podería ter continuidade laboral en calquera das empresas do Grupo San José.
De Jacinto Rey tamén dixo Miguel Ángel Souto que, coa súa fichaxe, andaba buscando un “espía con despacho” que o manteña ao tanto do que vaia ocorrendo en Xornal, incluído todo o que respecta á actual dirección do periódico.
Por outra parte, dase a circunstancia de que Miguel Ángel Souto está casado con Ana Enma Martínez Carballal (foto da voda arriba), filla do empresario pontevedrés Luciano Martínez, propietario do Talaso Hotel Louxo da Toxa e de outros estabrecementos hosteleiros, entre os que figura o Hotel Palace Galicia de Pontevedra, no que comparte propiedade co Grupo San José. Luciano Martínez empezou tendo un clásico da hostelería viguesa que foi o Hotel Galicia. Precisamente no hotel do que é propietario na Toxa, o Louxo, tivo lugar hai dous anos unha polémica relacionada co idioma galego ao descubrirse que había unha norma interna de persoal na que se impoñía “mantener posturas correctas delante del público, no hablar de temas personales con los compañeros y no hablar galego” (foto de abaixo). Luciano Martínez mantén relación persoal e de negocios co presidente de San José.
Pola súa parte, Miguel Ángel Souto é un xornalista que estivo ligado durante algún tempo ao Opus Dei e que gozou da confianza da alta dirección de La Voz de Galicia, xornal que causou unha gra sorpresa e enorme malestar a súa marcha á un periódico da competencia e no que este asunto está a piques de desencadear unha reestruturación xornalística.
Segundo información de última hora, o caso está tamén a piques de producir movementos internos en Xornal de Galicia.O que non se sabe aínda é que está tratando de reorganizar Jacinto Rey neste periódico. Miguel Ángel Souto non é precisamente un galeguista e moito menos aínda nacionalista, polo que de aterrar na alta dirección de Xornal podían abrirse incógnitas sobre a futura orientación da publicación de Jacinto Rey ¿Estará virando Xornal de Galicia cara a dereita que gañou as eleccións do 1 de marzo e reemprazou o bipartito? Nos próximos días hase saber.

Espionaxe de despacho

Un empresario galego do cemento, que está emerxendo no mundo da comunicación, botouse de repente ao monte. Saiu cazar en couto alleo. Ansioso de competir cos grandes do mercado actual, abateu peza disparando contra un xornal que vende arredor de cincuenta veces máis exemprares ca cabeceira que el edita.
É de supoñer que a golpe de talonario, fichou un responsábel local desa publicación para incorporalo á súa empresa editora con cargo de director xerente. Segundo sabe Croques, a operación deste novo Citizen Kane galego vai con segundas, terceiras e ata pode que cuartas e quintas. Pretende rendabilizar a fichaxe exprimindo todo o que poda saber a peza cazada sobre a empresa que acaba de deixar e na que o fichado tivo acceso a algunha información sensíbel polo feito de que o cargo que desempeñaba permitialle asistir a unha parte dos consellos e coñecer a estratexia informativa e publicitaria do medio do que se despediu tan precipitadamente que nin sequera quixo cumprir o prazo de preaviso.
Segundo fontes solventes coñecedoras do asunto, o editor contratante tamén actuou movido polo seu desexo de controlar e, se cadra, reorientar a dirección do seu xornal, que de momento non destaca precisamente polo éxito de vendas nin pola abondancia de publicidade. Parece ser que a súa intención é a de contar cun “espía con despacho” no que despositar unha confianza que quizais xa perdeu respecto a algún dos seus actuais executivos.
A manobra deixou inmenso mal sabor de boca no medio de procedencia do mudante, cuxo responsábel máximo montou en auténtica cólera e non sería raro que o asunto desencadee consecuencias no futuro inmediato. O que está claro é que o caso vai dar sen dúbida que falar e xa está voando moito a palabra “traizón”. Volvemos sobre este affaire.

Baltasar Porcel

Onte finou en Barcelona Baltasar Porcel. Xornalista, narrador, ensaísta, articulista, intelectual… Abarcaba todas as ramas do pensamento, como ben sinala hoxe EL País, que tamén di del que foi bilingüe de obra e de palabra e que abrazou o nacionalismo sen estridencias.
Hai moitos anos, nos primeiros días de marzo de 1970, fíxenlle unha longa entrevista que foi publicada pola revista Chan no seu número 24, correspondente a primeira quincena de de marzo de 1970. Porcel acudira a Madrid para dar unha sonada conferencia no Club Pueblo, que dirixía Emilio Romero, e alí estivo a piques de armar a marimorena. Un home con moita calva e poucas ideas na cabeza, de aspecto “tan funcional como funcionario”, segundo me contou o propio Porcel, non parou de facerlle acenos xirando un dos seus dedos apoiado na testa e unha señora “barrio de Salamanca” insistiu en preguntarlle por que non escribía en castelán. Baltasar díxome daquela que “estas cousas dos que exercen a súa ignorancia son moi divertidas”.
Na entrevista falamos tamén da cultura galega. “Non sei moito dela –respondeume–. Coido que ten un grave problema. É o da lingua, unha lingua rural, de campesinado pobre. Resulta, logo, que nas cidades a xente da burguesía alta e media e todo iso fala castelán e non galego, o que, xunto a unha non excesiva tradición cultural escrita, reduce a vosa lingua a uns límites moi precarios. Todo isto, engadido a unha presión histórico-soiolóxica-política que non fixo máis que acentuar o antedito. A falta de escolas, de medios de difusión en xeral, confinaron o galego. Por outra banda, creo que os galegos facedes un plantexamento lingüístico non de todo útil. Eu aínda non comprendín, por exemplo, como non hai un acercamento da cultura galega coa portuguesa e a brasileira. Coido que o galego –ou o portugués, o brasileiro ou o que sexa, porque non quero agora intervir en cuestións internas dos distintos dialectos da fala galego-portuguesa– debe adaptarse a unha unificación ortográfica para evitar no posíbel esa tendencia de ir un pouco ao socairo da gramática castelá, con formas mesmo castelás, mentres que o portugués e o brasileiro seguiron a súa propia meta. O futuro da lingua galega está nos galego-falantes e nos portugueses-brasileiros-falantes e non nun bastión ortográfico do Noroeste da peninsula”.
Cando daquela lle preguntei sobre o papel da burguesía na normalización do uso do idioma catalán, Porcel respondeume o seguinte: “Esta burguesía cumpriu unha misión histórica. A Mancomunidade de Prat de la Riba, a primeirra Lliga Regionalista, todo iso está moi ben e cumpre unha misión, pero despois da guerra, cando se suscitan os grandes problemas obreiristas en Cataluña e en España e cando o problema do Estado español entra en crise –unha crise aguda que comenza coa ditadura de Primo de Rivera–, esta burguesía xa queda desfasada e, fronte aos problemas obreiros, non se lle ocorre máis que pedir protección á forza pública e facer lock-out. A burguesía catalá é unha burguesía débil que só sabe facer calzóns e camisetas e puñetas desas. Durante moito tempo viviu da sopa boba, coas fronteiras pechadas para que non puidese entrar nada. Cunha maquinaria atrasada e infecta ía producindo porque tiña aquí un mercado que consumía todo canto facía pois eles eran os amos. No canto de reformar as súas fábricas e adaptalas ás modernas necesidades industriais, foron meténdo os cartos no peto e comprando diamantes e cadros, pagando audicións de sardanas ou regalando lámpadas votivas á Virxe de Montserrat. E agora atópanse con que as súas industrias non poden sufrir unha competencia europea ¿Qué farían diante dun caso crítico? Xa podes supoñelo, aliarse outra vez con quen lles garantise, sen importar como, ningún problema laboral e unha protección aduaneira”.
Daquela, Porcel tiña unha idea clara acerca da sempre polémica unificación lingüística ou da súa diversidade: “Iso son puras mandangas. En Mallorca ou en Valencia tamén existe esa idea. Cataluña xa a ten superada. O escritor novo galego debe asumir este problema e escribir un galego literario, unitario, sen caer en dialectalismos que, ao longo do tempo, non farían máis ca facerlle retroceder. Ademais, unha cousa son os problemas ortográficos ou gramaticales e outra, moito máis importante, o xenio da lingua que sempre esta por riba de todo iso. Os dialectalismos son anacrónicos actualmente, resultan decimonómicos. Claro está que ás veces pode parecer que isto leva o escritor a unha máis doada comunicación. Case sempre isto é mentira e, por outra parte, non se deben plantexar os problemas actuais estritamente en termos de éxito ou de fracaso. Debemos fuxir desta carreira medieval de chegar primeiro, deste mundo burgués barato. Coido que debemos xogar a perder política e literariamente, pero tratando de que esa perda signifique sempre unha autocreación nosa. O home debe aspirar a autocrearse continuamente e nós, os das pequenas culturas, temos unha vantaxe fronte ao mundo tecnolóxico. No futuro haberá linguas de tipo usual, funcional (o chinés, o ruso, o inglés; pode que tamén o castelán se isto de Hispanoamérica deixa de ser un niño de víboras). Haberá logo as pequenas língoas que, fronte á tecnificación masiva, teñen o mesmo sentido ca arte, linguaxe da liberdade, da personalidade e da creación. Eu creo que o futuro é noso, nese aspecto. O que non hai é que proporse ao mesmo tempo ter tres casas con dez piscinas e trinta criados. Eu creo moito neste pensamento de tipo contestario e no anarquismo anterior porque é un peixe que morde no rabo e que nunca pode gañar. Isto a mín, asegúrocho, prodúceme unha inmensa satisfacción, saber que non podo gañar. Ser catalanista para min é algo moi importante porque sei que o teño todo perdido. Paréceme importante no aspecto en que todo o que fagas, falo para crearte a ti e para provocar uns cambios e non para o teu beneficio. Que todo isto é a longo prazo, dá igual. Paga máis a pena vivir a utopía que creas cada día que vivir a utopía da vida eterna”.
Como titula hoxe El País en Cataluña, “o Mediterráneo chora a un gran escritor”. Paz e utopía para Baltasar Porcel.

Novoneira versus Carvalho Calero

Son dos que apoiei –mediante a miña firma– para que Uxío Novoneira fose a persona-
lidade cultural galega homena-
xeada no próximo Día Das Letras, é dicir, no que lle corresponde ao ano 2010. Estou, polo tanto, conforme co que decidíu a Real Academia Galega para que sexa o poeta do Courel quen reciba esas follas de loureiro. Dito isto, tamén digo o seguinte: mal anda unha cultura que enfronta a Novoneira con Ricardo Carvalho Calero e a Ricardo Carvalho Calero con Novoneira.
Reitero as miñas simpatías persoais. A min Uxío parecíame un tío cabal, simpático, progresista, ilustrado e, sobre todo bo poeta e mellor persoa. A Carvalho trateino moito menos e nunca pasou de parecerme un ser teimudo, algo recalcitrante, aburrido e renqueante nas súas posicións ideolóxico-culturais, incluído o de pasar unha parte da súa vida apelidándose Carballo e outra aportuguesándose en Carvalho. Recoñezo, porén, que o pasei ben lendo a súa Xente da Barreira e aprendín moito consultando a súa Historía da Literatura. Como lle recoñezo –faltaría plus– a súa condición insobornábel de home apegado ás súas ideas e de prócer indiscutíbel do galeguismo de esquerdas.
No canto de Novoneira ¿qué vou dicir eu? O teso cume da sua alma poética, cidadá e revolucionaria xa o dixo todo. Parabéns, polo tanto, aos egrexios académicos que votaron por el. Por unha vez e sen que sirva de precedente, estiveron á altura dos tempos nos que viven e souberon respirar na auga na que vive o peixe da cultura galega. Postos a escoller, eu tamén escollería Uxío Novoneira. O que non sei é por que houbo que someter aos rancios patricios da RAG a unha escolleita tan difícil.
Explícome. Se non me equivoco, a candidatura de Novoneira leva circulando varios anos nos corredores do Día das Letras Galegas. Coido que tamén a de Ricardo Carvalho Calero ¿Por que había que confrontalas? Ámbolos dous son sobranceiramente merescentes da designación. Foi, logo, un erro maiúsculo poñelos a aprobar a mesma oposición.
¿Quen ten a culpa? Para empezar, un BNG que nunca sabe dar o brazo a torcer. E, especialmente, ese conxunto de concelleiras ágrafas de cultura –encabezadas pola miña parente Socorro García Conde– que se empeñaron en ler mal a Ramón J. Sender cando dixo que toda forma de cultura é algunha maneira de política. Esas concelleiras facerían mellor o traballo que lles encomendamos os electores se se ocuparan de adecentar a casa ferrolá na que naceu Carvalho Calero, no Ferrol Vello, que está caendo a cachos, e deixaran para a sociedade galega no seu conxunto o labor de dedicidir quen debe ser cada ano o galego ou a galega merescente do Día das Letras Galegas. E non digo isto para que tome nota Feijóo, agora tan amigo de enquisas pret-à-porter, e decida poñer en marcha un mecanismo de elección de personaxes encargábel a Sondaxe ou a Metra Seis, que xa non sei se segue existindo.
Menos mal que tanto Novoneira coma Carvalho mataríanse de risa e levarían as mans á cabeza se vivisen para ver estas cousas. Facelos competir a eles nun Gran Irmán de pacotilla ¡por Deus, que falta de respecto!

O anticinismo de Roberto Saviano

Sinto polo xornalista escritor Roberto Saviano unha especie de precaución crítica que cada vez se vai tornando máis en admiración e respecto. Por un lado, aínda me segue parecendo que hai na súa figura pública algo de exceso protagónico retroalimentado polas circunstancias case dramáticas nas que se ve obrigado a vivir, e, por outro, cada vez atopo máis no seu discurso –sobre todo despois de volver a ler o seu Gomorra– as pegadas intelectuais dun home que se vai facendo lúcido diante do mundo no que vive,
Xúrdeme esta reflexión lendo hoxe a entrevista que publica El País con Saviano, que anuncia que agora se vai dedicar tamén ao teatro. Pero non é por conta do teatro polo que a min me interesa agora o escritor italiano senón polo que di de que se sente cómodo entre os perseguidos. “Non quero escribir como os cínicos –responde–. O cinismo é a armadura dos desesperados que non saben que están deseperados”.
Saviano explica que o odio “nace de que sinten que eres diferente” cando responde a unha pregunta dicindo que “hai moitos políticos e escritores que creen que todo é lícito, viven na inmunidade total. O mecanismo que me empurra a escribir é xusto o contrario dese cinismo. Coido que é preciso cambiar as cousas. Négome a sucumbir ao conformismo. Eles saben que a maior parte do país está da súa parte. Que ninguén sae á rúa a protestar por nada, que a xente adora ser representada por políticos que encarnan as súas condicións. A xente sente que Berlusconi ten os mesmos vicios e contradiccións ca eles, por iso están cómodos con el. Se tratas de cambiar iso, quítaslles o sono. Pero non falar das cousas só serve para escondelas e escorrer o vulto. A indeferencia dos italianos, esa forma de afacerse a calquera cousa, contaxiou a sociedade civil, os xornalistas, os líderes de opinión. Pensar e escribir que as cousas deben cambiar convértete nun apestado. Din que o fas porque non chegache onde agardabas, porque non tes enchufe… Chámanche inadaptado, din que es pouco fiábel, que estás fóra do sistema. Ese cinismo está devorando o país”.
Hai máis cousas interesantes na entrevista de Saviano, que se pode ler enteira premendo aquí. O párrafo que acabo de transcribir paréceme que non só é aplicábel a Italia. Pódese transpoñer tamén a Galicia, a España e a moitos outros sitios.

Iravedra, un campión

Ás veces pregúntome que pasaría se non houbese quen publique polo menos algunha das cousas que sempre ocultan La Voz de Galicia e a maioría dos xornais editados en Galicia. Por exemplo, a noticia que publica hoxe El País sobre os conselleiros da TVG que repartiron entre eles 5,6 millóns de euros en cinco anos.
O que sucedería é que non nos enterariamos das tropelías que se cometen neste país dos ananos que se volveu patria de non poucas amoralidades. Estudie vostede, poño por caso, unha carreira difícil, saque notas extraordinarias, especialícese en física quántica, en física de partículas, en matemáticas ou en calquera outra cousa desas que non lle sirvan para presentar un programa de televisión ou facer de guía por Santiago e o máis seguro é que remate metendo dúas mudas nunha maleta e tomando o camiño da emigración cara a Xenebra ou Estados Unidos, porque aquí non pasaría o seu salario mensual dos límites mileuristas. Podía poñerlle nomes e apelidos a esta metáfora.
Pola contra, faga unha carreiriña calquera –ou mesmo sen facela–, enrólese na política do poder, faga o cafre canto queira –mesmo conducindo con algúns graos alcohólicos de máis– e, con algo de sorte e os apoios de rigor, pódelle caer a lotería de que o metan a vostede no consello da Radio e Televisión de Galicia e ingresará na súa conta bancaria unha suma parecida á que lles custa Xosé Luís Méndez aos clientes de Caixagalicia. Ou sexa, máis aínda do que gañan o presidente da Xunta e, dende logo, calquera dos seus conselleiros.
Que tén que facer para levantar esta millonada? É moi doado. Abonda con que vaia a algún enterro, a algunha conferencia sobre a enerxía nuclear na segunda guerra mundial, á feira do augardente de Portomarín, a varias enchentas gastronómicas, á inauguración ou clausura dalgunha feira ou ao pregón dalgunha asociación de belenistas. Isto polo menos é que lle procurou a Xosé Luís Iravedra, ex presidente provincial do PP de Lugo e conselleiro da RTVG, 553.020 euros en seis anos. Non está nada mal. E todo a base de engadir ao seu xa cuantioso salario mensual o cobro de 199 dietas por asistir a actos da máis diversa índole.
Este Iravedra debe ser o que se chama un hiperactivo. Convite que recibe, convite que acepta –especialmente cando llo remíten dende calquera actividade do Grupo El Progreso de Lugo– e dieta que carga nas contas da RTVG. No 2005, bateu o seu propio rércod facéndose pagar 152.132 euros. Triplicou o número de dietas presentadas polo conselleiro que lle sigue neste menester, Alfredo Conde, que cobrou 60 dietas, e multiplicou por 199 as dietas que cobraron os conselleiros do BNG, por exemplo. Todo un auténtico campión este Iravedra.
O consello de administración, que non se sabe moi ben para que serve, é o único órgano elixido polo Parlamento que estabrece o seu propio sistema retributivo. Os conselleiros cobran un fixo mensual de 2.700 euros, máis 250 euros por cada vez que asisten aos consellos e 150 por participar en cada comisión. Dous consellos ao mes polo menos e numerosas comisións e consellos extraordinarios que elevan os seus ingresos anuais a unha media de 80.000 euros. Na derradeira nómina do 2008, só Mar Sánchez –actualmente directora xeral de Comunicación da Xunta– ficou por debaixo dos 5.800 euros brutos, debido a que só ingresou 1.040 euros por comisións. Nese mes e no resto dos casos, as denominadas asistencias situáronse entre os 3.000 e os 5.160 euros.
Así calquera traballa unhos cuantos días ao mes. Un escándalo.

Unha serea contra o galego

Marta Fernández Currás era, ata hoxe, a conselleira xeitosa do goberno de Núñez Feijóo. Sempre sentada á súa beira esquerda nos consellos da Xunta, parecía unha valquiria misteriosamente pousada na mesa onde se toman as grandes decisións administrativas de Galicia. A súa proclamada indepedencia e o seu glamour de muller arrebatada polo profesionalismo e por algo de distanciamento dos potes políticos, podían presentala como a esperanza branca dun goberno conservador que chegou á Xunta disposto a devolver Galicia ás covas da predemocracia.
Agora resulta que non era unha valquiria senón simplemente unha serea agazapada nos regatos do PP á espera de emitir o seu canto fúnebre contra o idioma galego. Hoxe ergueu a súa voz no Parlamento para dicir que “non tén sentido que un excelente médico non pase un exame por non saber galego”. Seguramente non diría o mesmo se ese médico non soubese español.
Pola súa biografía oficial, a serea que administra a Facenda galega é economista e inspectora fiscal. O que se ignoraba dela ata agora é que soubese tanto de socilolingüística e de Medicina para pronunciarse tan radicalmente sobre o que precisan ou non os doentes galegos. E o que ignora ela mesma é que os excelentes médicos galegos (Novoa Santos, Rof Carballo, García Sabell, Manuel Cabaleiro, Xaime Quintanilla, etc.) sempre foron amantes, practicantes e sabios coñecedores do idioma galego. Ata no propio partido para o que traballa agora a conselleira-serea hai un deses médicos excelentes que foi presidente da Xunta: Xerardo Fernández Albor. Ou é que se pode sanar ben a xente sen entendela perfectamente no seu propio idioma?
Que falta tería a loira administradora da nosa Facenda de pronunciarse tan radicalmente? Se non foi por simple ignorancia, debeuse deber a algo moito pior aínda. Tamén é Marta Fernández Currás dos que levan agochado no cerebro un militante extremista do nacionalismo español? Válianos Deus! Estamos rodeados.

O túnel do tempo

Empezo a ter a sensación que estamos volvendo a vivir o que nos pasou hai algún tempo. Botáronse á rúa os adaís da lingua do imperio, colleron folgos os acuicultores inimigos da natureza costeira, incharon o peito outra vez os desertores do arado e ata os cazadores de porcos bravos andan afinando o punto de mira das súas escopetas. Hai un dejà vu evidente. Andamos no revival outra vez. Como se empezásemos de novo a meter a marcha atrás polo túnel do tempo. Pobres de nós se Prisciliano non vén socorrernos!
Xa era de máis que Gloria Lago determinase a política lingüística, pero que agora veña outra vez Pescanova marcarnos o límite da nosa relación co Atlántico xa pasa de castaño escuro. Parece como si estivésemos condenados a repetírmonos ciclicamente e viaxásemos no mesmo bordo dunha roda de muíño coa que, de paso, nos fixesen comulgar continuamente.

Millonarios rañas

De algo lle terá que servir ao goberno de Núñez Feijóo ter unha conselleira que é inspectora da Facenda, Marta Fernández Currás, que se viña ocupando na súa anterior función pública de investigar os grandes patrimonios e fortunas de Galicia. Segundo publica hoxe Faro de Vigo, hai entre nós máis de 55.600 persoas que están obrigadas a dar conta da súa riqueza. As súas propiedades suman 37.385 millóns de euros –671.000 euros por término medio– e o número destes millonarios incrementouse un 9 por cento dende o ano 2002, cun aumento do 33 por cento no volume e valor do seu patrimonio.
O curioso do caso é que, paralelamente a este incremento do número e volumen dos ricos de Galicia, produciuse unha espectacular disminución das ganas que teñen estes millonarios de pagar ao fisco. Os nosos Onassis son rañas no tocante a cumprir coa Facenda pública, á que lle deben máis de 40 millóns de euros que foron determinados logo de varias inspeccións fiscais levadas a cabo nas contas dos grandes patrimonios galegos. Néganse a pagar e as reclamacións correspondentes xa foron iniciadas por vía xudicial. A cuota media corresponte á fiscalidade aplicábel a estes grandes patrimonios é de 1.300 euros. Tampouco parece ser tanto para cada un destes ricachóns.
Entre eles, como é lóxico, hai de todo. Empresarios de toda a vida, empresarios emerxentes, novos ricos, etc. Non faltan, dende logo, os amos do ladrillo e hainos dos que xa figuran na nómina de persoeiros egrexios ou polo menos moi coñecidos na sociedade galega. Os ricos non choran coma os pobres, pero á hora de gardar a carteira teñen máis dedos ca ninguén.

De Ramón Piñeiro, Alonso Montero e Basilio Losada

Cada vez comprendo menos a conversión “piñeirista” de Xesús Alonso Montero, devotamente mostrada no seu recente libro Ramón Piñeiro ou a reinvención da cultura galega (Editorial Galaxia). E enténdoa menos aínda despois de ler outro importante libro galego que acaba de aparecer: Do sentimento á conciencia de Galicia. Correspondencia (1961-1984), tamén de Galaxia, que dá a coñecer as cartas cruzadas entre Piñeiro e Basilio Losada, editadas por María Xesús Lama e Helena González.

Que un comunista irredento, como é Alonso, remate adorando a figura do que quizais foi o anticomunista máis metódico que deu a intelectualidade galega semella, de entrada, non ter moito xeito e, de saída, polo menos unha boa sorpresa. E non lle nego, con isto, ningún dereito ao converso de mudar de opinión. Os que me len decote saben que acostumo referirme a aquel dito francés de que “il n’y a pas que les imbéciles que ne changent pas”.
Se digo o que digo é polo que vou mostrar a continuación. O 31 de marzo de 1969, Losada escríbelle a Piñeiro unha carta da que entresaco este comentario: “Estando en Madrid desencadenouse unha ofensiva contra un grupo de rapaces galegos de tendencia inxenuamente marxista. Ramón Ramos está na cadea. Os cárregos que lle fan non os sei esactamente, pero polo que me dixeron pilláronlle octavillas –non sei de que partido– no seu apartamento. O Ramón é un bon rapaz, intelixente e inxenuo a un tempo, con mentalidade de conspirador paraguayo e unha imprudencia atroz. Non é do partido comunista, por máis que ese vai ser o cárrego que lle fagan, e vaille costar desfacerse del. Unha pena. O rapaz perdeu trece anos da súa vida nun noviciado agustino e agora saiu como todos: cunha inxenuidade política que sólo ten parello coa súa inxenuidade sentimental. Poida que ese incidente o tempere un pouco e o faga madurecer. ¿Soltaron xa ao Ferrín? O malo que teñen estas cousas é que despois da represión a xente muitas veces sale máis encerretada”.
Piñeiro non lle respondeu sobre este asunto. Ou, polo menos, non aparece nada no libro. Quizais porque, en mes e medio, viuse no trance de ter que enterrar primeiro á súa nai e logo ao seu pai e por marchar tamén pouco despois a Middlebury, para dar un dos varios cursos que profesou en Estados Unidos. Dende este lugar escríbelle a Losada, o 4 de xullo de 1969, unha carta na que aparece unhas das moitas andanadas que lle tirou a Xesús Alonso: “Na cultura, por ser un patrimonio coleitivo, cómpre ser serios, responsables. I o Alonso nono é, como está ben documentado con ise libro (refírese a un libro de Alonso sobre Curros, se non llembro mal, ao que Piñeiro lle fixo unha crítica dura en Grial). Nistes casos, a benevolencia equivale á complicidade”. Que Piñeiro, ás veces, non era nada benevolente vese neste párrafo que figura na carta que lle mandou a Losada, o 10 de decembro de 1969, sobre o daquela maxistrado, presidente do Centro Galego de Barcelona e escritor Manuel Casado Nieto, primeiro tradutor da Biblia ao galego: “Comprendo que trates de ser xeneroso co Casado na valoración das súas cualidades literarias. O que ocurre é que, coa túa xenerosidade ou sin ela, as cousas non cambian; todas cantas novelas escriba non valerán un pimento. Mellor sería que empregase o tempo en cousas de máis proveito. Non hai qué lle facer, pro iste home non é un verdadeiro literato. Non pasa de ser unha manía mimética, sin raíz e sin verdadeiro pulo”.
O 17 de novembro de 1970, Piñeiro volve cargar contra Alonso Montero na carta que lle escribe ese día a Losada incluíndo a seguinte frase: “Por outra banda, o Xesús será sempre incorrexiblemente tendencioso, ora por vaídade ora por sectarismo”. Claro que por esa época Basilio Losada tampouco se corta moito cando fala, por exemplo, dos discípulos de Manuel María. En carta a Piñeiro do 24 de maio de 1971, opina o seguinte: “Estou espantado do malos que son os poetas de camada de Manuel María: Cabana, Margarita Ledo, e demais. Non vexo xente nova boa”. A isto respóndelle Piñeiro, tres días despois, dicíndolle que “hai xente nova que val, pro non forman parte da rolada Alonso-Manuel María”.

Piñeiro e a Gran Enciclopedia Galega
As teimas de Piñeiro e Basilio Losada contra Alonso Montero tamén están presentes cando intercambian por carta ideas sobre a Gran Enciclopedia Gallega, que editou os asturiano Silverio Cañada. “Eu faleilles de facela en galego –escribe Losada o 25 de agosto de 1971–, pero claro: non lles interesou. Por outra parte, e atendendo á nosa circunstancia, poida que sexa tamén máis comenente facela en castelán. En castelán pero dende unha perspeitiva netamente galega”. Piñeiro respóndelle, o 14 do mes seguinte, dicíndolle que “Cañada estivo por Galicia e falou co Alonso e co Paco (refírese a Francisco Fernández del Riego), e quizais con outros". Nesa mesma carta figura o seguinte párrafo: “Non estou moi seguro de que un eclectismo sobexo sexa realmente eficaz, pero a dilixencia e o siso do Cañada seguramente poderán compensar eses riscos”.
O derradeiro día de setembro de 1971, Losada mándalle a Piñeiro unha carta falándolle outra vez da Enciclopedia. “O da Enciclopedia –pódese ler nela– parece que vai en marcha. O interesante sería constituír en Galicia un equipo de xente, non necesariamente moi brillante pero sí traballadora, xente ben pagada i eficaz. Díxome o Cañada que quere facer unha xuntanza en Santiago ou Vigo o día 11. Si se fai irei. Será unha viaxe tremenda, porque dispoño sólo de tres día. Eso contando ir, vir e a estadía”.
O 4 de outubro do mesmo ano, Piñeiro exprésalle por carta a Losada o seguinte criterio: “Se atinades a constituír un equipo eficiente de traballo, a cousa poderá ir adiante. Debe ser xente nova, máis ben. O mellor e máis serio equipo xuvenil que hoxe funciona é o do Instituto P. Sarmiento. Hai alí media ducia de rapaces –algúns xa profesores– que traballan ben”. Nesa carta, Piñeiro tamén inclúe a frase seguinte: “O Cañada debería darche a ti a dirección efectiva”.
Un mes máis tarde, o 12 de novembro de 1971, Piñeiro vólvelle a falar da Enciclopedia a Losada. “En Lugo batín co Xesús Alonso nunha librería e falamos un pouco. Contoume a vosa xuntanza compostelana e os seus puntos de vista idiomáticos 'non secundados por ti e por Paco'". Once días despois, o 23 de novembro, Basilio Losada móstrase anoxado por este tema: “Do da Enciclopedia non teño máis noticias. A actitude de Alonso non me sorprende, pero me irrita. El xa tiña chegado a un acordo cos de Gijón para facer a obra en castelán, por máis que na xuntanza prantexara de novo –e sólo a efectos de manter a facuada– a custión da lingua. Por outra parte, o primeiro que dixo Cañada na xuntanza (e xa mo tiña dito a min por adiantado) é que en galego non a facían, e que de seguir teimando na cousa da lingoa, eles retirábanse. A min pareceume moi ben que o Alonso queira manter a súa postura exterior de pureza insobornable, pero para os que coñecemos a cousa dende dentro resulta ridículo. Eu lembro moi ben o que dixo Del Riego: ‘A Enciclopedia en galego pódese facer –pódese vender, mellor dito– dentro de dez anos, polo de agora aínda non’. I esto o Alonso teno ben sabido como nós todos. A min abóndame co exemplo da Enciclopedia catalana, e o contesto catalán é muito máis favorábel que o noso para aventuras deste xeito”.
Pasados case catro meses, o 12 de marzo de 1972, Losada volve escribirlle a Piñeiro falando deste asunto: “Estou esperando por ver si ca cousa da Enciclopedia orgaízase unha xuntanza como a de hai meses e dou unha volta por Sant-Yago”. Pola maneira de expresárese, a Losada parecía interesarlle tanto o turimo e a ocasión de falar cos amigos como o propio negocio da publicación de Cañada.
Xa na primavera do 72, nunha carta escrita o 18 de de abril, Piñeiro pregúntalle a Losada: “¿Qué foi da Enciclopedia galega? ¿Está parada? Non se fala dela”. Sete días despois, o 25 do mes das augas mil, respóndelle o interpelado: “Do da Enciclopedia non sei nada. Hai un tempo estivo por acó Cañada, e sigue co mesmo interés. Téñolle que escribir decíndolle que convén outra xuntanza para poñer a máquina en marcha”.
Case a volta de correo, o 29 de abril de 1972, Ramón Piñeiro faille saber o seu parecer a Losada: “Resulta curioso que o Paco e mais ti non sabedes nada da Enciclopedia Gallega a non ser as cartas do Cañada, mentres que o Alonso está perfectamente enterado e activo pois asegura que eso vai moi ben e xa está nomeado un secretario que se encarregará de coordinar todo (dato curioso: o secretario tal é, polo visto, o Muruais, ou seña un incondicional de Alonso). Polo que se bota a ver, Otero Pedrayo, Paco e mais ti sodes ornamento decorativo”. (Chegado a este punto, quero facer un apunte: o tal Muruais debo ser eu, me parece. Quizais é a única vez que Ramón Piñeiro escribíu o meu nome. Se estivese vivo, preguntarialle que carallo sabía el das miñas incondicionalidades, se eu só me sentei no seu braseiro unha vez e foi para que Luís Seoane me fixese o retrato que publicou na súa serie Figuraciós).
Case un ano despois, o 2 de marzo de 1973, Basilio Losada volve a escribirlle a Piñeiro sobre o mesmo tema: “Ando cabreado co asunto da Enciclopedia. O grupiño de Ramos fixo unha carta imbécil decindo que facer a Enciclopedia en castelán ‘é unha traición ao pobo galego’, etc. En realidade, todos quixéramos que se fixera en galego. E a mellor maneira sería non andar con cartas impertinentes e presentarlle ao Cañada unha lista de 10.000 nomes de suscriptores condicionados a que se faga en galego. Nestas condiciós, o mesmo Cañada o dixo, está diposto a facela 'en galego ou en sánscrito'”.
Nese ambiente, Ramón Piñeiro aínda volve a arremeter contra Alonso Montero nunha carta que lle escribiu a Losada o 28 de novembro de 1973: “O Alonso Montero diagnosticando a morte do galego a prazo fixo –e certo– e o Lapa (refírese ao eminente profesor portugués Manuel Rodrigues Lapa) decretando a incapacidade cultural desa lingua rústica e dándonos como solución o portugués. O primeiro por irreprimible tendencia a chamar a atención e o segundo por despiste da verdadeira realidade, crean confusión e desalento na xente de boa fe e pouco informada, que é a maioría. En Madrid os da Estafeta pensan ocuparse do tema”.
Máis dun ano despois, Alonso Montero seguía sendo citado na correspondencia intercambiada entre Ramón Piñeiro e Basilio Losada. Este útlimo, o 16 de xaneiro de 1975, escribíalle ao primeiro o seguinte: “Dende logo, fíxome gracia o que dis do Alonso. O home quere estar en todos os caldos. Vinlle derradeiramente a súa colaboración en El año literario español 1974, e practicamente non fala máis que de si, do que fixo, do que vai facer, do que pensa facer algún día. Esta teima da autopromoción e da programación propagandística témola moi desenrolada no país”.
Pois, aínda sí, Alonso Montero pasouse ao piñeirismo e considera ao seu creador “un cidadán heroico” no que descubriu a Sócrates, “un diamante moral”. Se a de Alonso non é unha conversión coma de Pablo de Tarso, pouco lle debe faltar. A diferenza quizais radique en que a el non o desmontou do cabalo a luz cegadora do sol, senón a dun diamante que debeu ser de moitos quilates.

Andrés Torres Queiruga, heterodoxo

Non sei case nada de Teoloxía, hai tempo que pasei a ser agnóstico (por aquilo de que “entre as cousas seguras a máis segura é a dúbida”) e os asuntos das igrexas tráenme máis ao pairo aínda cas omponendas dos partidos políticos que reparten o poder, pero preocúpame seriamente o que lle están a facer ox xerarcas da Igrexa Católica de España, co cardeal Rouco Varela á súa cabeza, a un home dos bos e xenerosos que se chama Andrés Torres Queiruga.
Coñézoo dende os tempos heroicos nos que Silverio Cañada, Xesús Alonso Montero, Paco del Riego, Basilio Losada e algún máis tivemos que loitar para sacar adiante a edición da Gran Enciclopedia Gallega, que daquela non foi Galega porque os tempos eran o que eran. Teño andado con el polos areais do seu pobo, Aguiño, e polas rúas de Compostela e sempre tirei de Andrés a idea de que é unha extraordinaria persoa que dedicou a súa vida a pensar e discorrer coa mente limpa, o corazón aberto e a física propicia ao entendemento. Ignoro se é un teólogo que vai pasar á historia pola súa orixinalidade ou un simple divulgador da sociorrelixiosidade e da fe dos nosos tempos, pero do que non dubido é de que Torres Queiruga é a persoa, de todas as que coñecín e tratei, máis semellante a aquel bispo brasileño de Recife que se chamaba Helder Cámara. E tamén o digo pola humildade coa que sempre se manifestaron os dous.
Tampouco sei se é un deses teólogos da liberación ou de que, pero cónstame que é un home da liberdade e do galeguismo. Basilio Ávarez e Castelao aprenderían falando con el. Rouco Varela coido que non, pola sinxela razón de que non o escoitaría. Se os escoitase, non andaría agora metido na trela de colgar no Índice a súa producción teolóxica.
Que pena que non entendan a Andrés Torres Queiruga os xerarcas da súa propia Igrexa. E máis magoa aínda observar que hai quen segue como na Idade Media, mandando á fogueira (menos mal que agora xa non pode ser con lume auténtico) os que non pensan coma eles. Mira ti por onde descubro que teño un amigo heterodoxo. Se volvese Menéndez Pelayo (e non Pidal, grazas Araguas pola corrección) tería que ocuparse del.

Pisáronlle un calo ao conselleiro exquisito

Chamoume unha redactora de A Nosa Terra para pregun-

tarme varias cousas sobre este blog coa intención de escribir algo sobre o asunto. Unha das preguntas foi a do eterno por que que caracteriza o xornalismo. Confeso que me custou algún traballo responderlle. Por que fago eu isto? I eu que sei! Rematei dicíndolle que os xornalistas somos como os vellos rockeiros, que nunca morremos. Investiga e denuncia, que algo sempre ha quedar. Tamén me preguntou que satisfacción persoal me produce dar Croques todos os días, e fun sinceiro na resposta. “Non moitas. Ás veces repárame máis desgustos que satisfación, porque hai amigos que se sinten maltratados e repróchanmo. E a min iso dóeme, non porque mo reprochen senón porque teñan que reprocharmo”, díxenlle.
Os que me len saben que eu xa tirei a toalla polo menos dúas veces e que volvín ao ring non sei eu moi ben por que. E os que me coñecen –a miña cadela Mara, por exemplo– saben sobradamente que, non fondo da miña alma, eu teño máis de San Francisco de Asís que de Pepito Grilo, pero a verdade é que nunca atopei un hábito axeitado ao meu corpo. Por exemplo, hoxe. De que escribo agora mesmo? Desa inmundicia que denuncia hoxe El País, cometida polo BNG, mentres formou parte do goberno, autocontrando servizos públicos a través dunha empresa constituída e dirixida por responsábeis desa formación política que formaban parte, nalgún caso, da propia administración pública? Podía facelo, pero dame arcadas.
Ou escribo outra vez acerca da insolencia campante do goberno que preside Núñez Feijóo? Hai que ver a evolución deste rapaz dende que chegou á presidencia da Xunta. Como continúe polo camiño que vai, ha rematar sendo un Berlusconi sen Villa Certosa, pero con moitas veline (no sentido mussoliniano orixinal desta palabra). Non vou escribir sobre nada diso. Hoxe síntome “exquisito”, e non o digo no sentido que lle dan a este término os portugueses, que quizais lle corresponda máis ca min ao conselleiro de Educación (ese que está armando a guerra dos catro anos).
Hoxe só quero falar de algo que me interesa moito máis. Da carta que lle acaban de mandar os directores de centros escolares da zona de Ferrol ao conselleiro de Educación solicitándolle “instruccións escritas e asinadas por persoa ou cargo identificable e con poder suficiente, a respecto das cuestións anteditas e máis sobre a ‘prohibición’ enviada aos centros xunto coas ‘instrucciones’ e o ‘justificante de participación’, e sen asinar, por se for impugnada por alguén por limitación da liberdade de expresión”.
Hai que telos ben postos para dirxírense así á evanescente autoridade dun conselleiro armadanzas dicíndolle que “diante das dúbidas formuladas sobre as posibles responsabilidades a que podemos estar sometidos debido á nosa intervención no procedemento de consulta sobre a lingua que a Consellería de Educación pretende que cubran os pais e nais do alumnado, e toda vez que na Axencia Española de Protección de Datos non existe rexistrado por parte da Consellería de Educación ficheiro ningún a respecto desta consulta, nin alternativamente na documentación enviada figura espazo ningún para unha autorización expresa dos pais e nais para esta finalidade, acordamos iniciar as accións legais oportunas para verificar a corrección xurídica do sistema establecido ao respecto e resolver as implicacións nas responsabilidades e riscos que entendemos que nos corresponden”.
Dame a min o corpo que lle acaban de pisar un calo ao exquisito conselleiro de Educación e, por extensión legal, ao presidente da Xunta. E os que lle lo pisan son os seguintes profesionais do ensino: Xosé Lastra Muruais (director do CEIP Manuel Masdías), Xerardo Pazos García (director do CEIP de Ponzos), María Amparo López Romalde (directora do CEIP San Xoán de Filgueira), María Mar Couceiro López (directora do CEIP Virxe do Mar), María Fátima Sánchez Martínez (directora do CEIP Centigiras), Rosa María González Casal (directora do CRA Valdoviño), María Delfina Bañobre Durán (directora do CPI Atios-Valdoviño), César Martínez Yáñez (director do CEIP O Ramo-Fene), Miguel Ortega Souto (director do IES de Catabois), Eduardo Crego Alonso (director do CPI Monte Caxado), María Dolores Vizoso Sanclaudio (directora do CPI O Feal), María Carme Leira Moreno (directora do CRA de Narón), María Dolores Yáñez Casal (directora do CPI A Xunqueira), Miguel Rodríguez Carnota (director do IES Breamo-Pontedeume), Luís Docampo Amoedo (director do CEIP Isaac Peral) e Secundino García Mera (director do CEIP Mosteiro de Caaveiro).

O presidente do Goberno tocándolle o cu a un deputado da oposición

En Galicia somos capaces de pasar varias décadas sen sentarnos nunca no diván do psico-
analista, e, de repente, tamén somos quen de poñernos a falar de nós mesmos sen parar. O simple feito de que a Academia Galega decidise homenaxear este ano a Ramón Piñeiro, dedicándolle o Día das Letras Galegas, motivou a aparición dun feixe de libros que teñen máis que ver coa psicoanálise que coa historia propiamente dita. Os dous máis signficativos e “imprescindíbeis”, como diría Franco Grande, o de Alonso Montero (Ramón Piñeiro ou a reinvención da cultura galega) e o que recolle as cartas cruzadas entre Piñeiro e Basilio Losada (Do sentimento á conciencia de Galicia), publicados os dous pola Editorial Galaxia.
Pero hai outros que tamén van pola liña do diván psicoanalítico. As Conversas con Alfredo Conde, de X. M. del Caño (Ir Indo Crónica), no que o novelista ex conselleiro de Cultura e ex deputado ispe a súa alma algunha vez para contar sucesos e pasaxes da súa vida que, cando non resultan altamente interesantes, móstranse polo menos extraordinariamente divertidos.
Por exemplo, cando conta Alfredo como o atendeu Xerardo Fernández Albor, daquela presidente da Xunta, un abceso perianal que llo fixo pasar moi mal nunha sesión parlamentaria. Este é o relato: “Iso contouno Carlos Casares nunha comida na que estabamos Xaquín Marín, Siro e máis eu, con outra xente. Deixeille falar, e cando rematou, dixen: ‘Agora vou contar eu ben, porque como o conta Casares ridiculiza a Albor, e como sucedeu na realidade dignifica a un médico polo que que fai para paliar a dor allea. Carlos, por ser brillante, era capaz de contar cousas familiares… Comentaba que á súa nai chamábanlle na familia Lucifiera. Iso contábao el, non o dicía eu. Entón ¿que pasou? Foi cando se debateu no Parlamento a Lei de Creación da Radio Televisión Galega, que levaba 28 artigos, máis ou menos, e 72 enmendas feitas por este que fala, que foron aprobadas. Camilo Nogueira nunca ía ás comisións, e cando lle tocou a quenda, o día do pleno, soltou todas as intervencións que tiña acumuladas. Semellaba que fixera el a lei. Eu negábame a que ignorara dese xeito o meu traballo, ese home, e pese a que tiña unha dor inmensa, subín á tribuna, falei, baixei con toda a calma, ninguén notaba nada, pero cando me fun sentar, xa non aguantaba e saín zumbando. Albor deuse conta, abandonou o posto, saiu tras miña e preguntoume: '¿Qué che pasa?’. Expliqueille: '¿Estou fodido, debo ter un furúnculo no cu; é unha cousa espantosa’. Preguntou de novo: ‘¿Qué che dixo o médico?'. Aclareille: '¿O meu médico está por Pisa, onde lle roubaron as maletas, sabe deus cando virá’. '¿Vén que te miro?. ‘¿Cómo me vas mirar, deixa, que se trata dun furúnculo’. E volvín entrar. Intervín de novo, e saín outra vez desesperado. Albor veu tras min. Preguntoume: ‘¿Qué lle estás botando?’. Expliqueille o medicamento que aplicaba. Indicoume: ‘Pois é mellor que lle botes isto… Pero vén, que cho miro, porque as cousas non poden ser así’. E volveu preguntar: ‘¿Tanta é a dor?’. Aclareille: ‘É coma se tivera un can pequinés mordéndome no ano, colgando del, e cada vez que me movo, co peso do can os dentes trábanse máis en min’. Unha cousa espantosa. Insistiu: ‘Ven que te miro’. ‘¿Qué me vas mirar?’, negueime, de novo. Pero tiven que saír por terceira vez. Entón el veu detrás, xa decidido a mirarme. Eu preguteille: ‘¿Onde me vas mirar, Xerardo?’. Aí nos wáteres’. ‘¿E se nos ven?’, advertinlle. Sentenciou: ‘Pois dirán que somos maricóns, pero eu mírote’. Efectivamente, fomos ó servizo do Parlamento e, ante unha dor tan espantosa, tiven a imprudencia de poñerme no medio dos baños, baixar os pantalóns, alí tes o presidente do goberno tocándolle o cu a un deputado da oposición. Se aparece por alí un fotógrafo, coroámonos. Coróase el, porque a min o que se me via era o cu; mira o que me importa iso. E el determinou: ‘Non é un furúnculo, chacho, trátase dun acceso perianal, que é a cousa máis dolorosa do mundo. Tan pronto acabe a sesión, opérote’ . E díxenlle: Non, non podo chamar á muller e dicirlle que estou operado. Voume a Pontevedra, e veño mañá'. Eefectivamente, fun a Pontevedra como puiden, pasei a noite con calmantes, e ó día seguinte operáronme. Cando me dispuña a retornar a Santiago, díxenlle á muller que fora ó Sanatorio, que eu non chegaba vivo alá. Eefectivamente, metéronme alí e operoume Nuño Gallas. Isto conteillo a Carlos Casares. E claro, el quitoulle punta: a punta do dedo de Albor tocándome o cu”.

Profesionais de prestixio a 7.000 euros ao mes

Compre ler hoxe El Pais para ver o que cobra cada un dos membros do consello de adminis-
tración da Compañía de Radio e Televisión de Galicia (CRTVG). Máis de 80.000 euros anuais, ou sexa, 7.000 euros (case 1.200.000 das antigas pesetas) cada mes. Igual ca un conselleiro da Xunta, coa diferencia de que os da CRTVG non teñen nin que acodir a diario ao traballo. Isto si que é un consulado, e non o que tiña Roberto Varela en Nova York.
E, por riba, están todos os que están, unha ducia, pero non son todos os que están, pois a designación parlamentaria da que foron obxecto no día de onte incumpriu, unha vez máis, a condición legalmente estabrecida de seren “profesionais de prestixio”, relacionados coa comunicación, os que ocupen postos no citado Consello. A penas unha minoría dos elixidos (Arturo Maneiro, Roberto Cid, Ana Peón…) cumpren esa condición. O resto, empregados de banca, sindicalistas, alcaldes, apparátchiki, calquera cousa vale. Aquí si que non hai que pasar ningunha oposición con galego o sen el.
A min os que máis me sorprenden son os do Bloque. Mandaron ocupar as poltronas e levar os cartos para a casa a Montserrat Prado, responsábel de Organización, e a Manuel Antelo, responsábel de Acción Municipal. Dúas esferas que xa se sabe que teñen moito que ver coa televisión e coa radio públicas. Será que, por facer certas cousas igualiño que o resto das forzas políticas, o BNG recibe menos votos ca ninguen cando hai eleccións? Ou non será que o Consello da CRTVG para o único que serve é para axudar a financiar a vida partidaria?