Altos cargos (con aguinaldo)

Público sairá dentro de dúas semanas sen Suso de Toro

Esta foto
débese á cortesía
de Fernando Bellas






Dentro de dúas semanas seguramente estará nos quioscos o novo xornal madrileño Público. Dirixido por Nacho Escolar, un xornalista novo que se deu a coñecer fundamentalmente pola publicación do seu blog sobre actualidade política e tecnoloxía Escolar.net, está sendo promovido polo importante grupo de comunicación Madiapro-Globomedia sobre a idea de facer un xornal progresista que foi concebida polo catalán Jaume Roures, non tan próximo á actual Moncloa do presidente Rodríguez Zapatero como se acostuma dicir.
O consulting catalán Casses i Associats levou a cabo os estudios de mercado previos e neste momento Público xa tén practicamente configurados de todo a súa Redacción e o seu equipo directivo, logo dun proceso que non estivo exento dalgunha incidencia por mor do empeño que mostraron os executivos da nova publicación en “roubar” profesionais nos staffs doutros medios de comunicación acreditados, fundamentalmente no xornal El País, no que máis de un recibíu a proposta de dirixir o Público que se está xestando hai xa preto dun ano.
A última gran firma de El País que foi tentada para que subira ao carro do novo xornal é a do escritor galego Suso de Toro, ao que lle propuxeron encargarse da dirección de Opinión, algo que el desbotou polo menos de momento. "Eu estou onde estaba", limitouse a responderlle ao autor deste blog. De Toro, quizais o único intelectual galego que mantén unha relación moi fluída e cercana co presidente Zapatero, séntese moi comprometido con El País dende que este xornal acometeu por fin a edición de páxinas específicas sobre Galicia. O autor de Home sen nome publica unha tribuna cada mes na edición estatal de El País e un artigo semanal na edición galega, algo que lle permitíu reconstruír as pontes de comunicación cos lectores da súa terra despois de pasar moito tempo inxustamente arredado dos xornais que se publican en Galicia.
Está, polo tanto, moi próxima a guerra polo mercado que van declarar Público e El País e que xa desenvolveu algunha batalla no terreo da televisión. Público pertenece ao grupo empresarial que explota La Sexta. Ademais de intentar pescar en El País, o xornal de Roures tamén contratou xornalistas que formaban parte das redaccións dos semanarios Tiempo e La Clave, por exemplo. Os progres están de noraboa. Poderán cambiar de periódico ou, só por medio euro máis, ler dous á vez.

O Losadagate non para de medrar

O Losadagate non para de medrar. Á escandalosa demostración de como trataba de intervir e censurar Antón Losada os contidos informativos da TVG, dada a coñecer por El País o venres, súmase agora a carta que lle envíou Benigno Sánchez García, director xeral da Compañía de Radio e Televisión de Galicia (CRTVG), ao vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana, o 29 de agosto, para poñelo ao corrente "dunha situación que entorpece, ata límites dificilmente soportables, o traballo que veñen realizando os profesionais dos Servizos Informativos da Televisión de Galicia que afecta aos criterios de profesionalidade, pluralismo, equidade e independencia que deben presidir a actuación dos medios públicos de comunicación".
Esta carta, publicada hoxe polos xornais composteláns El Correo Gallego e Galicia Hoxe, considera "anómala a situación xerada, fundamentalmente, pola actitude do secretario xeral e de relacións institucionais desa Vicepresidencia da Igualdade e do Benestar, D. Antonio Losada, que constantemente e con malas formas salpicadas de insultos, atribuíndose funcións que non lle competen, pretende decidir determinados contidos informativos dos telexornais, establecer cales son os temas que deben ser tratados e incluso en que orde de prioridade, presionando a diferentes profesionais desta casa".
Benigno Sánchez tamén lle fixo saber a Quintana que a situación agravouse "ao esixirlle Antonio Losada á Dirección de Informativos que se abstivese de cubrir informativamente os actos públicos programados pola Vicepresidencia da Xunta. De feito, o pasado lúns, día 27, os profesionais que acudiron a informar sobre un acto público convocado por ese departamento en Santiago de Compostela foron 'convidados' a abandonar o recinto por responsables de comunicación da Vicepresidencia. Como non o fixeron, dende a Vicepresidencia chegouse a insinuar que se recorrería ante os tribunais de xustiza por gravar e emitirmos imaxes do vicepresidente sen o seu consentimento".
Á vista desta carta, é evidente que Anxo Quintana era coñecedor da impresentábel política de censura que viña levando a cabo o seu segundo da Vicepresidencia. ¿Sabía tamén que Antón Losada, cando estourou a polémica do Himno Galego, chamou por teléfono a algún que outro secterario xeral da Xunta para ameazalo dicíndolle que "agora imos ir a pola túa conslleira"? Non resulta doado entender, polo tanto, que agora diga Quintana que nunca lles vai dicir aos xornalistas o que teñen que facer (ver declaración súa en EL País de hoxe). Se se refire ao futuro, pódeselle aceptar, pero non é de recibo que o diga en referencia ao pasado no preciso momento en que se está descobrindo o que parece un alarmante aparato de intervencionismo e censura política desenvolvido dende a secretaría xeral que ocupou o segundo do vicepresidente. Está ben que pida para Losada o mesmo respecto que puido haber nos anteriores ceses da Xunta, pero tampouco estaría mal que o pedira para os xornalistas que exercen nos medios públicos e que foron gravemente humillados polo túzaro desfenestrado. Polo que se ve, non acaba Quintana de entender como deberían ser as súas relacións cun mundo, o da comunicación, respecto ao que se mostra absolutamente dependente pero moi desconfiado e intranquilo. Quizais isto é unha vella rémora dos dirixentes nacionalistas galegos, sempre dados a cazar meigas aínda que só haxa volvoretas enriba das vasoiras.
Do que non hai dúbida é de que Alberto Núñez Feixóo e o PP que herdou de Fraga están refregando as mans de satisfacción. E hai que recoñecerlles aos dous, á persoa e á organización, que non están aproveitando a ocasión para facer leña doada da árvore machetada. Dificilmente lles podían tocar unha lotería mellor ca de ver como as dúas forzas políticas do Goberno foron capaces de encerellarse neste Losadagate que xa está pendindo que Befa e Mofa fagan sobre el unha Castañola 07, con permiso de Moncho Alpuente.

Losada debería irse a Bímini

Hai que dicilo dunha vez e claramente. O bochornoso espectáculo no que acaba de derivar o affaire Atón Losada é digno dun Watergate á galega, é dicir, constitúe un Losadagate, palabro que non cómpre traducilo por porta lousada senón mellor por osadía dos gatos ou algo así.
Logo de ler hoxe en El Pais o extracto das sucesivas chamadas telefónicas que fixo o agora ex secretario xeral da Vicepresidencia a profesionais e responsábeis da redacción da TVG, entre o 17 e o 19 de agosto pasados, o único que se lle ocorre a un é levar as mans á cabeza malia a que o xornal independente da mañá suprimíu, polo visto, as expresións malsoantes deste Hugo Chávez de licor café. ¿Pero en que cabeza andivemos os xornalistas durante estes dous anos en que, polo que agora se descobre, Quintana promoveu o túzaro capaz de dicirlle a alguén o que lles dixo Losada aos da telegaita? A quen lle poda parecer esaxerado o que estou dicindo aconséllolle ler de vagar a transcripción das palabras pronunciadas polo alto cargo que agardou a que pasaran catro días da entrada en vigor do aguinaldo quince veces milenario en euros para que se formalizara o seu cesamento-dimisión.
Un pensaba que xa estaba curado de espantos dende que se vivíu a tormentosa etapa de Goebbels-Pérez Varela e Strauss-Fraga, pero demóstrase unha vez máis que a realidade supera sempre a imaxinación e que a historia volve a repetirse cando non se lle presta a atención debida. De quen é capaz de dicirlle aos xornalistas dunha televisión pública, dende a poltrona que lle pagabamos os contribuíntes, que non estaban autorizados a utilizar a imaxe do vicepresidente da Xunta, sendo como é profesor de Dereito (Losada, non Quintana), só cómpre pensar que ou acababa de fartarse de licor café, bebida horripilante, por certo, e da que só fan alto consumo os plays-boys que levan o alcume desa brebaxe, ou é alguén que tén nos seus miolos a mesma imaxe do xornalismo e dos xornalistas que tiña o ex director do xornal fascista El Imparcial. Sendo isto moi grave de por si, éo aínda maís se no arguído, palabra que tomo do procedemento civil portugués, coinciden as circunstancias de ser algunha vez egrexio predicador de progresismo en tribunas cacarexantes da modernidade e alma mater do pretendido –e cada vez máis esquencido– cambio político galego. O aceno de censura e humillación co que quixo someter Antón Losada a un grupo de xornalistas da televisión pública só é propio dunha ditadura bananeira que non teña só perdido o norte senón tamén a propia brúxula.
Dito isto, tamén hai que considerar as cisrcunstancias nas que se produce o fenómeno, que non son unicamente as que corresponden a catro días despois da entrada en vigor do aguinaldo funcionarial. Pregunto, por exemplo, ¿sabía Quintana da existencia e do contido deste intervencionismo telefónico? ¿Coñecíao Touriño? Se a resposta fora que si, ¿por que non cesaron inmediatamente a autoridade deste Pérez Varela de esquerdas? E no tocante a TVG, ¿por que non denunciaron antes os xornalistas e responábeis da televisión pública o atropelo a que foron sometidos? E, antes mesmo, ¿por que grabaron o que lles dicía un compoñente do Goberno galego e gardaron a proba para sacala cando máis lles cumpríu? ¿Está habendo espionaxe entre as dúas patas do Goberno galego? Posto a preguntar tamén me gustaría saber se o xornal que agora fixo esta importante labor de hixiene política, dando a coñecer as conversacións de Losada coa TVG, agardou a que este caera en desgraza para darlle no lombo ou sucede simplemente que as publicou cando tivo coñecemento delas. Sabendo como sei da respectábel profesionalidade do xornalista que dirixe a edición galega de El País, Félix Monteira, e sen que aínda llo preguntara, atrévome a soster que só pode ser real a segunda hipótese.
Vaia, que se eu fora Antón Losada, procuraría atopar unha noiva no Caribe para desaparecer con ela varios meses. Recoméndolle a illa de Bimini. Só hai pescadores e algún contrabandista, e está a vinte minutos de vó de Miami. As praias son paradisíacas, a langosta está comestíbel e o meu amigo Luigi, que rexenta un dos mellores restaurantes, sabe de viños e ofrece conversación agradábel e intelixente. Podo recomendalo. Non tén maís ca chamarme.

Galicia borrosa, Rivas descobre a Santiago Lamas

Con algo de retraso temporal, Manuel Rivas demostrou que non só é un gran escritor senón tamén un bo lector. Na edición galega de El País de hoxe ocúpase dun libro do psiquiatra Santiago Lamas con estas palabras: "Galicia borrosa, de Santiago Lamas, é o título dun dos máis esplendentes ensaios endexamais escritos sobre este país. Foi publicado hai tres anos polo Seminario de estudios galegos. É un extraordinario informe dalguén que ten o don da Escoita. Da man de Lamas, xefe do Servizo de Psiquiatría do Complexo Hospitalario de Ourense, vén agora outro voluminoso volume, Ferrín e outras historias (Edicións do Castro) que en realidade contén tres obras que engaiolan como voces fondas que chegan dun corpo aberto".
Dicía eu o do retraso temporal porque o excelente libro de Lamas Galicia borrosa leva xa tres anos no mercado editorial sin que os doctísimos e non menos orgánicos apóstolos da cultura galega lle fixeran o caso que sen dúbida merece. Para moitos dos seus lectores, entre os que me atopo, é o mellor e máis impactante ensaio que se publicou en Galicia e sobre Galicia nos últimos cincuenta anos, incluídas as obras de Ramón Piñeiro, García Sabell, Fernández de la Vega, Rof Carballo e non digamos Alonso Montero, Francisco Rodríguez e todo o aparato supostamente analítico da tendencia política.
Galicia borrosa non tivo, porén, a acollida que debía merecer nunha sociedade culturalmente ben armada e atenta á renovación do pensamento e a análise. Sendo como é, sociolóxica, filosófica e politicamente, un libro superior ao best seller de Celestino Fernández de la Vega O segredo do humor, o libro de Santiago Lamas, publicado en Edicións do Castro, unha editorial comercialmente pouco competitiva, aínda non pasou de ser un volume para iniciados que a penas foi refenrenciado polos mass media galegos e que fica case totalmente ignorado polos centurións da autodenominada crítica solvente. En menos tempo, libros inmensamente inferiores e carentes de interés xa foron obxecto de traducción a outros idiomas e publicación nos mercados de fóra de Galicia.
Para empezar, Galicia borrosa non tivo sequera sorte cando o autor mandou o orixinal á edición do premio Ramón Piñeiro no que resultou vencedor o libro de Xosé Luís Barreiro A terra quere pobo, sen dúbida outro dos grandes ensaios producidos ultimamente dentro da nómina de autores galegos. Un xurado do que formaban parte o actual presidente do Consello da Cultura Galega, Ramón Villares, Víctor F. Freixanes, me parece que Henrique Monteagudo e algúns máis dos actuais comisarios da cultura galega non se mostrou excesivamente agudo nas súas decisións. E non o digo porque lle quitaran o premio a Lamas para darllo a Barreiro senón porque ao psiquiatra de Ourense non lle otorgaron nen sequera algún dos dous accesits ao premio Ramón Piñeiro. Estas son cousas que pasan, como di a canción. Famosos editores que morreron deixando sona de poseer bo olfato para detectar perlas literarias rexeitaron en vida orixinais que remataron sendo tan históricos como o de Cien años de soledad de García Márquez, por exemplo.
Por iso é importantisimo o que agora escribe Manolo Rivas en El País. Porque veu facer xustiza sobre un libro que moitos xa o temos de título de cabeceira hai moito tempo.

Bye, bye, Antón Losada!

Seguimos coa rentrée política que anunciei hai unha semana. Antón Losada, secretario xeral da Vicepresidencia de Anxo Quinatana, foi en bora como din os portugueses. Algúns din que xa era tempo, e outros que nin fu nin fa. Tampouco falta o grupiño de amigos do afectado que, segundo os casos, aproveitan para facer mutis polo foro ou para seguiren botándolle fume aromático ao primeiro alto cargo que se vai da Xunta poucos días despois de entrar en vigor a Lei da Función Pública que legalizou o polémico aguinaldo dos 15.000 euros.
Un amigo meu que ás veces tén bos arranques de humor xa fixo o chiste. "Agora Quintana vai aparecer nas viñetas co bocadillo valeiro ou cheo de burbullas", díxome. ¿E iso por que? pregunteille. "Porque xa non tén quen lle escriba", respondeume. Se cadra é o mellor que lles pode pasar aos dous, a Losada e máis a Quintana, que a súa relación remate sendo interpretada só en clave humorística.
O primeiro alto cargo da Xunta bipartita que sae pola fenestra, por moito que se disfrace a súa saída de demisión voluntaria por asuntos persoais, deixa tras de si unha ampla estela de navegante político estrafalario que foi capaz de afrontar as maiores tempestades de paso que contribuía a que as ondas acadaran cada vez maior altura. Salvouse de milagre dalgúns enfrontamentos protagonizados por el entre os funcionarios da Xunta, Policía Autonómica incluída, e engrosou excepcionalmente o seu curriculum de agit-prop case ata o punto de rematar semellándose, no papel que desempeñou na Xunta, ao que protanonizou Xesús Pérez Varela a carón de Manuel Fraga. Loxicamente sen cidades da cultura incluídas, pero con listas de xornalistas e de medios partidarios e contrarios comprendidas.
Non será Losada o alto cargo que deixa na Xunta a memoria do profesor universitario estilo british que se mete a político. Polo contrario, as súas maneiras rozando decote a grosería e as súas manifestacións de prepotencia marcaron unha parte do desenvolvemento autonómico dos dous últimos anos. ¿Onde irá parar agora este alevín de tiburón? Segundo parece, na Administración non queda sitio para el polo momento. É de supoñer que regrese á súa praza de profesor de Política na USC ou mesmo que se encarame á posta en marcha dalgún dos proxectos de medios de comunicación privados nos que vén traballando o BNG dende hai tempo.
O seu substituto, Xavier Ferreira, tamén é profesor da USC. Neste caso, de Dereito Administrativo. Outra vez, a herencia de Fonseca como subministración de cargos públicos. Nisto accionan igual Touriño que Quintana. A falta dunha escola de alto estudos administrativos tipo París, aquí é a Universidade a que nos vén dotando de "pedegés". Logo saen adiante as leis que saen. A endogamia universitaria comenza a reproducirse fora do campus.

Pérez Varela, o amigo de Tejero e García Carrés que fundou a Cidade da Cultura

Escribía eu hai ben pouco que era de supoñer uha rentrée quente para comenzar o novo curso, e reitero o dito. O que non fun capaz de adiviñar é que Xesús Pérez Varela, alias Goebbels e Carmiña Burana, tamén ía protagonizar estes días a súa persoal e intransferíbel volta á actualidade. Fíxoa nas páxinas do seu querido xornal El Correo Gallego cunha carta aberta que apareceu publicada por partes nas edicións de onte e de hoxe.
Dí este portentoso personaxe da política galega que está “orgulloso de participar no proxecto da Cidade da Cultura” porque “é e será unha icona de Galicia nos anos vindeiros”. Segundo el, “dese extraordinario complexo arquitéctónico, premiado en todo o mundo, sentíranse orgullosos todos os galegos en xeral e, moi especialmente, os santiagueses”.
O que exerceu de xornalista favorábel á intentona golpista do coronel Tejero cando diríxia o xornal madrileño El Imparcial pontifica agora dicindo que “a Cidade da Cultura foi, é e será un símbolo da modernidade de Galicia, un espello no que poderán verse con orgullo xenaracións vindeiras e, sobre todo, será o aval que sostén e consolida o avance político, económico e social da nosa terra nos últimos vintecinco anos”. Para que non lle quede nada por dicir, engade que “só os duros de corazón ou os que prefiran unha Galicia rural e atrasada poden estar en contra dela" (da Cidade da Cultura of course).
Pérez refírese ao que el chama “reconcentrados nemigos do proxecto” dicindo que son “poucos e coñecidos”, algo que acae perfectamente cos vellos costumes do personaxe, que sempre foi moi dado a confeccionar listas de amigos e nemigos (lembrémonos de cando mandou facer unha lista de xornalistas fervorosos e contrarios do réxime de Manuel Fraga, por exemplo). O que non entendo ben é que quere dicir con ese calificativo de reconcentrados.

Carmiña Burana
Os que coñecemos a Pérez Varela dende hai moito tempo sabemos da súa tendencia a confundir churras con merinas (seguramente el diría meninas), pero non nos dá tregua no canto do asombro. Confundir a colección de cantos goliardos dos séculos XII e XIII que utilizou Carl Orff para compoñer a cantata que leva ese nome, cunha inexistente cantante galega que el bautizou como Carmiña Burana, pódese comprender se un fai o esforzo de asimilar que poda chegar a conselleiro un egrexio representante da cultura galega coma este protexido de Fraga, pero anda que confundir a Encarna Otero, a do Bloque, con Encarna Sánchez, a falecida locutora da Cope… ¿En que estaría pensando Goebbels Varela? ¿Na Pantoja? Causa quizais menos sorpresa que confundira o arquitecto Gerhy cun inexistente Gheri, aínda que me fai pensar que o home que tanto peito –e proveito– sacou polas novas tecnoloxías non as practica moito posto que unha simple pasada pola Wikipedia abondaríalle para non cometer este erro.
O bo do caso é que xa son dous os que están orgullosos da Cidade da Cultura. Manuel Fraga e o seu discípulo Pérez Varela. O primeiro tamén se mostrou orgulloso de ser o pai de Reganosa. Aló el. Non hai dúbida, a este par de pais da patria galega gústanlles as cousas que dan moito que falar.

Amigo de Tejero e Milans del Bosch
Por exemplo, a Pérez Varela gustábanlle Antonio Tejero Molina e Jaime Milans del Bosch y Ussía, que tamén deron moito que falar. Escribindo e dirixindo o xornal progolpista El Imparcial pensaba que as autonomías eran “o cancro da unidade da patria” e que o Exército tiña que dicir que “este caos rematou”, o que non lle impedíu adaptarse logo para vivir ben e gañar cartos á conta das autonomías precisamente.
O 14 de xullo de 1978, El Imparcial publicou a seguinte perla: “Haberá que dar a independencia ao país Vasco se os seus habitantes a queren. ¡Naturalmente, se o resto dos españois están dispostos a perder este cacho da Patria! ¡Porque, se non o están, haberá que ir, outra vez, irrenunciábelmente, á guerra civil!”.
Sendo o xeneral Tomás de Liniers xefe do Alto Estado Maior fixo en Buenos Aires, o 20 de xullo de 1978, unhas declaracións en defensa do intervencionismo do Exército que Perez Varela comentou daquela con estas palabras: “Hai quen quixo quitar importancia ás palabras do teniente xeneral Liniers, pero están ditas e hai que aterse a elas. Porque representan, alomenos de modo oficial, unha postura, a do Exército español, acorde cos seus principios e conceptos morais. Cómpre non esquencelo. É un síntoma e unha advertencia”.
Logo do asasinato do xeneral Sánchez Ramos, cometido por Eta en Madrid, Xesús Pérez Varela, que daquela aínda se chamaba Jesús, volveu a facer outra advertencia: “Según todos os indicios, no Senado vanse producir novas tensións, porque é posíbel que a Cámara alta se manifeste en contra das nacionalidades”. No mesmo artigo falaba de indeterminadas “trampas marxistas” que podían dirixirse contra Felipe González con esta parrafada: “Ademais da campaña dos grupos marxistas revolucionarios, acábase de constituír a sociedade Promociones Marxistas, S.A. co único fin de levarlle a contra a á sevillana do PSOE”.

Non podía ver a Adolfo Suárez
Días despois, o 1 de agosto de 1978, volveu a mostrar a teima que tiña contra o goberno de Adolfo Suárez escribindo o seguinte: “A democracia que quería impor a Unión do Centro Democrático aos españois é a ditadura do medo. O que vostede quere para o seu partido e para o Goberno é unha patente de corso” (referíase a Rafael Arias Salgado, que logo foi ministro do partido no que rematou Pérez Varela).
A fobia antimarxista deste ex alumno do profesor comunista Xesús Alonso Montero volveu a manifestarse o 1 de setembro de 1978 lanzando outra advertencia (sempre foi moi afeccioado ás filípicas): “O marxismo está no teatro, na pintura, no cine, na novela, no dereito, na historia. Non se pode nen se debe ignorar. Non é infranqueábel. Pódese e débese rebasar, pero sen pechar os ollos diante del e sen intentar arrodealo e darlle as voltas”.
O 4 de setembro de 1978, producíu outra perla ao dicir do ultradereitista Blas Piñar que era “un home leal, tan difícil de atopar hoxe en día”, e, só quince días despois, o seu xornal tratou de advertir o pobo español sobre o perigo de verse empurrado a rexeitar a Monarquía se se aprobaba a Constitución. “Hai unha serie de pincipios que, en conciencia, poden e débense rexeitar –dicía daquela–. Estes principios son: as nacionalidades, as subvencións ás linguas vernáculas (reparen nisto que di alguén que logo pasou a ser subvencionador delas), a proliferación de bandeiras autonómicas (¿canto tempo pasou logo o autor dstas palabras arroupado cunha bandeira autonómica?), a falta de garantías ao ensino privado, a folga por motivos políticos, o divorcio e os tribunais populares”.
Algo que está claro é que Pérez Varela non tragaba daquela a Constitución. O 10 de novembro de 1978, escribíu na súa columna titulada Confidencialísimo o que sigue: “¿Qué ocorre aquí? Chámanme polo teléfono das confidencias e dinme: o almirante Gamboa –votou non á Constitución– recibíu máis de mil comunicacións, cartas e telegramas de felicitación. E o tenente xeneral Coloma Gallegos, cesado como membro do Consello Supremo de Xustiza Militar, está recibindo centos de adhesións”.
Outra teima súa era a unidade de España. O 19 de novembro de 1978 mostrouna publicando isto: “Ao longo destes últimos tempos, moitos arrepentidos, falazmente, renegaron do nome de Deus e de España con falsos xuramentos e con outros epítetos como o de ‘Estado español’. Ao longo dos últimos tempos, uns por ideais errados, outros por conveniencia política, outros por traizón, outros por medrar, outros por unha simple mesnada, déronlle a súa conformidade a un crime de lesa patria como é o de atentar contra a unidade sagrada de España”.
Trala Operación Galaxia, montada polos golpistas Tejero e Inestrillas, e por un coronel que non chegou a ser identificado, para parar os procesos constitucionalistas que estaban en marcha, o agora orgulloso da Cidade da Cultura publicou esta análise: “¿Poden tres persoas (un capitán, un tenente coronel e un coronel) planear unha operación desta envergadura? Todas as fontes consultadas por min durante o día de onte manifestaron que afirmar o do complot é unha insensatez”. Non foron da mesma opinión un capitán de Infantería e un comandante de Infantería de Mariña que asistiron a reunión preparatoria de Galaxia, así denominada porque tivo lugar na cafetería madrileña que levaba este nome e que hoxe se chama Van Gogh Café, e que logo informaron aos seus superiores do complot que se estaba preparando.
Sobre este mesmo tema outro columnista de El Imparcial, José L. Alcocer, tamén escribíu que “se trata dunha historia, esta de Galaxia, da que nada pode dicirse, pois polo que nós sabemos non existe”. Poucos días máis tarde, o 22 de novembro de 1978, o daquela vicepresidente do Goberno, Fernando Abril Martorell, declaraba á axencia Efe que “o Goberno ten presentadas como unha ducia e media de querelas contra El Imparcial, xornal que contribúe moi pouco á estabilización política do país”.

Odiaba a Constitución
O 27 de decembro de 1978, despois de que o Rei sancionara a nova Constitución nas Cortes, o xornal de Pérez Varela publicou esta sentencia: “O máis esperanzador desta Constitución é o feito de que non vai ser eterna”.
O paroxismo progolpista dest ínclito “cofundador” da Cidade da Cultura chegou ao seu cumio o 9 de decembro de 1979 cando puxeron en liberdade a Ricardo Sáez de Inestrillas e a Antonio Tejero Molina, trala Operación Galaxia. Ese día, na primeira páxina de El Imparcial, na súa columna Confidencialísimo, co titular Ya están en casa a grandes caracteres, dicía Pérez Varela: “Vostede perdoe, meu querido amigo, pero hoxe sinto unha emoción especial. Hoxe só quero dicirlles a vostedes que, dende as dez da mañá, hora na que coñecín a decisión do capitán xeneral da I Rexión Militar, ata as dez da noite, en que pecho esta columna, non tiven máis que motivos de alegría… Hoxe é un día importante. A emoción non é boa compañeira. Que lles abonde a Tejero e Inestrillas saber que hoxe centos de milleiros de españois erguemos a copa con eles e as súas familias”.
O escritor mallorquín Juan Pla, compañeiro de Pérez Varela nas tarefas de El Imparcial, xornal do que tamén el foi director, publicou un libro titulado La trama civil del golpe no que fai varias referencias ao que foi conselleiro da cultura de Fraga. Nunha delas di o seguinte: “Pérez Varela e a información confidencialísima dos seus militares antigobernamentais marchárase con el a outros pagos”. Noutra pódese ler: “Máis de cen militares telefoneáranlle a Pérez Varela mentres estivo arrestado no seu domicilio por mor dunha crónica relativa aos Exércitos e máis de dez mandáronlle bombóns ou frores para a súa muller, a doce María Luísa do Ministerio de Educación”. Aínda outra referencia do libro de Pla: “Daquela eu non era director do xornal e Carrés (Juan García Carrés, o único civil que foi procesado polo golpe do 23 de febreiro de 1981), con Girón de Velasco (falanxista que despois de ser ministro de Traballo de Franco, entre 1941 e 1957, levou a voz cantante do inmobilismo político máis extremado) ía cear á casa de Pérez Varela e, por certo, fundíase o asento do tresillo que tén no salón”.
Varios anos máis tarde, a mediados de 1995, cando xa era conselleiro de Fraga, Pérez Varela contou cousas moi distintas. Nunha entrevista que lle fixeron para La Voz de Galicia dixo isto, por exemplo. “A Xunta tén a obrigación de escribir, falar e dinamizar a lingua galega, que é a nosa razón de ser e o sedimento da nosa existencia”.
Toda unha evolución ata volver agora á area pública dicindo que esta moi orgulloso de facer a Cidade da Cultura. Fódase pa, o novo mestre Mateo.

Aclaración: Unha parte moi importante dos datos desta crónica foron tomados da que publicou Enrique Fernández no número 53 da revista Gam, en novembro de 1997.

Freedom for Galiza? Oh yes!

Lonxe de min o espírito de apoiar as accións vidicativas dese independentismo irredento e ultrapasado que pregonan algunhas forzas políticas extraparlamentarias, pero recoñezo que levan algo de razón cando lles cadra. Por exemplo, cando denunciaron na primeira etapa da Vuelta a España o feito de que a Xunta gastase, a través da Consellería de Cultura e Deporte, millón e medio de euros na posta en marcha das tres etapas que transcorren en Galicia e que rematan hoxe coa saía dos ciclistas de Viveiro.
Din os tal indepetentistas que "o pulo que se lhe pretende dar ao ciclismo galego passou inadmisívelmente pela financiación e apoio a uma empresa privada, Karpin Galicia, S.L., quando existem notábeis deficiências no desporto de base e nas infraestruturas máis básicas para a práctica doc ciclismo", e tamén denuncian o que eles chaman "cinismo governamental" que "chegou ao ponto de agasalhar aos presentes com bandeirinhas galegas, amosando umha imagem patética e esquizofrénica da nossa realidade nacional".
Par facer patente a súa postura exhibiron, na etapa viguesa da Vuelta, unha faixa vindicativa na que aparecía unha lenda que dicía This is not Spain, Freedom for Galiza durante unha acción que se pode ver en video pulsando aquí.

Umbral, visto por Felipe Senén

Bo –mesmo boísimo– o artículo que publia hoxe Felipe Senén no xornal La Opinión co título de Umbral, un cadáver exquisito. Entre os mellores que inspirou a morte do xenial escritor e xornalista.
Paga a pena lelo. Entre outras cousas, por este parágrafo: "Moito ten influído Umbral na anovación do articulismo, seguido por sucedáneos, pero ninguén con tanta tradición, con tanta policromía e sensación nos ritmos das verbas que constrúen a linguaxe. Tanto atraeu á república das letras a lectores do Marca e As, como de Joyce. Pra enxergalo cómpre lelo, tomalo devagar, como cando se catan os bos viños".

Algúns gardas civís precisan que os poñan firmes

O director xeral da Garda Civil, o ministro de Interior, alguén debería pararlle algo os pés a esa autodenomi-
nada Unión Federal de Gardas Civís (UFGS) que se atreve, segundo un despacho de Europa Press que acabo de ler, a desafíar en plan pistoleiro de salón a un deputado do BNG que foi democraticamente elixido e que goza de todos os dereitos e obrigas que lle otorga a institución pública á que pertence.
E, cando digo parárllelos pés utilizo o verbo no sentido que lle dan os castelanfalantes de Latinoamérica. Quero dicir que os paren, que os poñan de pé, firmes, ¡ar! Din os mentados sindicalistas dun corpo armado, referíndose a Bieito Lobeira, que xa "se pode poñer (a) facer o pino" porque eles "seguirán, se así o queren, usando o castelán". Polo visto, é todo o que se lles ocorre comentar sobre a iniciativa tomada polo parlamentario do Bloque para que se estabrezan convenios de formación lingüística destinados a policías e gardas civís de Galicia e acordos co Ministerio de Interior para traducir ao galego programas informáticos e formularios de uso común nas comisarías e cuarteis.
¡Pois estamos aviados! Na letra e no espírito desta peculiar e irresponsabel resposta dunha parte minoritaria da Garda Civil agóchase unha preocupante insidia que puidera ter orixe nos rescoldos autoritaristas e totalizadores, por non chamarlle doutra maneira, que ás veces agroman na forza pública á que pertenceu o tristemente célebre coronel Tejero. Son lector afervoado das memorias do noso paisano Portela Valladares, nas que sobrancea o execelente cmportamento que case sempre tivo a Garda Civil cando lle tocou e soubo defender a orde democraticamente estabrecida, pero non podo esquecer que no corpo fundado por Ahumada cólanse con demasiada frecuencia anceios pouco ou nada respectuosos coa civilidade mínima que debía haber en calquera sociedade avanzada.
Vir agora, como veñen estes gardas civís da UFGS, a tentar desafíar con linguaxe tabernaria a calquera lexislador, sexa da orientación política que sexa, pode resultar, alén de extemporáneo, altamente significativo de que aínda non vivimos na democracia que todos aspiramos disfrutar. A estes gardas civís, que parecen máis propios de tempos pasado que dos nosos días, habería que dicirlles aquilo que respondeu Margaret Thatcher, sendo xefa do goberno inglés, cando un milico se lle foi queixar por algo que ocorrera en Xibraltar. "Señor coronel –dixo ela– se non lle gusta a miña política, non vote por min nas próximas eleccións".
¿Que queren os da UFGS? ¿Desacatar a lexislación que estea vixente en cada momento? ¿Faceren eles as leis? A miña dúbida é a de como se van comportar o día no que, por casualidade, se lles aplicase a eles –funcionarios despois de todo– a obrigación de faceren o seu traballo en galego en Galicia, en catalán en Catalunya ou en euskera en Euskadi. ¿Desbotarían neses casos a obediencia debida que tanto invocan noutras circunstancias? ¿Indisciplinaríanse contra a orde estabrecida ata o límite de convertérense eles mesmos en delincuentes? Polo que di a UFGS, podía temerse algo parecido.
En resume, que resulta chocante observar como algúns encargados de cumpriren e faceren cumprir as leis son os primeiros en proclamar a insubmisión. Que alguén lles pare os pés. Ou sexa, que os poña firmes na defensa do estado de dereito.

Rentrée quente, logo dun verán de pan e circo

Os franceses chamanlle rentrée a reanudación das actividades que proseguen o remate das vacacións de verán de cada ano. Refírense a rentrée scolaire (reapertura do curso escolar), á rentrée de vacances (a volta das vacacións) ou á rentrée politique e parlementaire (reanudación das tareas políticas). Seguindo a terminoloxía dos nosos veciños –déixenme presumir de afrancesado e consideralos así aínda que os teñamos a 600 quilómetros–, coido que en Galicia imos ter unha rentrée chaude, é dicir quente e axitada.
Os recentes zarrapiques, ía dicir dialécticos pero quizais só foron dialectais ata agora, intercambiados entre os respectivos líderes das dúas forzas que compoñen o goberno e a que conforma a oposición, fan pensar na inminencia dun outono de tronadas políticas. Da serpente de verán que puido ser a polémica levantada por unha información estupidizante que publicou o xornal El Mundo sobre esa estrofa do himno galego que a algúns nos pode parecer perigosamente xenófoba e mesmo aínda ben reaccionaria, Touriño, Quintana e, sobre todo Mariano Rajoy, empeñáronse en convertela no leit motiv dun enfrontamento case radical sobre o actual sistema educativo. ¿Debe un neno de cero a tres anos aprender a letra do poema de Eduardo Pondal e a música de Pascual Veiga que constitúen o Himno Galego?, foi a pregunta máis importante que se lles ocorreu aos nosos políticos este verán.
Eu aínda gardo a sospeita de que esta cobra de verán puido ata ser produto subliminal dalgún mecanismo de defensa do que botasen man todas e cada unha das tres gandes forzas políticas galegas para subministrarnos o pan e o circo co que os do común nos esquenceramos dos grandes problemas que están abertos e que non van camiño de solucionarse ou que se solucionan na dirección contraria á que a xente pode querer que se siga. Lonxe de pasarmos un verán no que non pasase nada e a pesar de que a natureza nos librou este ano dunha posíbel e calamitosa vaga de incendios, a estación que está a piques de rematar foi polo menos calorosa política e socialmente. Aí están aínda os veciños de Mugardos pechados na súa Casa do Concello para protestar pola ubicación de Reganosa. O Courel percatouse por fin de que se está a estragar a súa verdadeira alma, e veciños da Costa da Morte e ecoloxistas xuntos ergueron a voz de alarma sobre a desfeita que pode conlevar un plano acuícola que foi quen de botar a Pescanova do cabo Touriñán, pero pon en perigo outras zonas non menos dignas de protección ambiental, paisaxística e patrimonial. Se lle engadimos a todo isto, o procaz desenvolvemento que tivo ata agora o deseño e construcción da escandalosa Cidade da Cultura, sobre todo dende que o Consello de Contas deu a coñecer o seu informe, o panorama que presentou a actualidade galega, nos tres últimos meses, non é precisamente o dunha paradisíaca illa do Caribe.
E tampouco hai que esquecer que a socidade galega ficou realmente abraiada polas consecuencias que se van tirar de que a nova Lei da Función Pública entronizase os funcionarios que exerzan cargos públicos co dereito de pernada de cobraren o famoso “aguinaldo” dos 15.000 euros. Nestas circunstancias, repito a pregunta de se PSOE, BNG e PP non viron na polémica do himno ocasión propicia para desvíar a atención pública. Mentres pensabamos nos imbéciles e nos escuros, se cadra non tiñamos tempo de ocupármonos dos eventos consuetudinarios que acontecen na rúa. O pan e o circo dos romanos. O fútbol e as touradas de Franco.
E logo está iso da Televisión Galega. Agora resulta que nos enteramos oficialmente de que hai dúas telegaitas. A de Touriño, con Fernando Salgado de muñidor, e a de Quintana, con Antón Losada de Rasputin. ¡Pero, home, se era o que xa sabiamos todos os que perdémolo tempo vendo as emisións e que coñecemos aínda mellor os que algunha vez fomos chamados para participar nela e logo botados á papeleira en canto se percataron que nos lles levabamos a auga ao seu rego como querían! ¿Tiveron que pasar dous anos para que a parte do goberno que lle toca ao BNG descubrira que Touriño sae nos telexornais como saía antes Fraga e como saía Franco no No-Do? ¿Que pensaba Quintana, que lle ía abondar con Piñeiro? O malo é que, mentres tanto, temos a TVG que temos, que non é precisamente a BBC. ¿Por que seguen sen cumprir a promesa de estruturar legalmente unha televisión pública galega que deixe de ser a caixa de resonancia dos gobernos turnantes? A todo isto non se responde só con pan e circo. A xente quere compango.
De aquí tiro eu a consecuencia de que imos ter unha rentrée quente, que boa falta nos fai. Se os que prometeron remover ata os cimentos da sociedade galega para modernizala e facela máis xusta, solidaria e acolledora non o fan como debían, teremos que sermos todos os que nos poñamos man á obra. Quedan aínda dous anos de lexislatura e, se queremos, podemos facerlles sentar a cabeza na realidade. Son, ou polo menos eran, os nosos e algo terán que facernos caso.

O cura de Boimil

Arrepiante a reportaxe que publica hoxe en El País S.R.P. co título de La venganza de don Emilio. O cura de Boimil e Andabao, Boimorto (A Coruña), cando estalou a guerra civil, foi quen lles deu aos falanxistas a lista de doce homes que mataron en Amenal (O Pino) e Ortoño (Ames). O tal don Emilio andaba resentido porque a República acordara expropiar os camposantos para covertelos en cementerios civís, e clamou vinganza.
Grazas a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica, agora as súas vítimas (Ramón Sánchez Rapela, Andrés e Isidro Filloi López, Xoán Martínez Bao, Antonio Felpete Budiño, Ramón Vázquez Garea, Caitán das Quintas, Manuel Espiñeira, Ramón Enjamio Pombo, Xosé Tojo e Xosé Barreiro Pérez) recuperarán a dignidade que lles roubou a barbarie fascista, e o cura de Boimil e Andabao a ignominia que merece.

Tiranos e feudais

A cousa xa pasa de castiñeiro escuro, e refírome á política de privilexios que está aplicando o bipartito aos funcionarios que provisoria-
mente desempeñan cargos públicos. A Lei da Función Pública que está a piques de entrar en vigor, no seu artigo 53, acolleu algo que aínda fai máis escandalosa a súa xa célebre Disposición Adicional 17: "A Administración pública velará para que non haxa menoscabo no dereito á carreira profesional dos funcionarios públicos que fosen nomeados altos cargos, membros do poder xudicial ou doutros órganos constitucionais ou estatutarios ou que fosen elixidos alcaldes, retribuídos e con dedicación exclusiva, presidentes de deputacións ou institucións equivalentes, deputados ou senadores das Cortes Xerais e membros das asambleas lexislativas das comunidades autónomas. Como mínimo, estes funcionarios recibirán o mesmo tratamento na consolidación do grao e no conxunto de complementos que o que se estableza para os que fosen directores xerais e outros cargos equivalentes ou superiores da correspondente Administración pública".
Xa non só os 2.000 beneficiados funcionarios da Xunta. Hai que engadir agora o número que corresponda á aplicación desta prerrogativa aos alcaldes, deputados, senadores, etc. que tamén van ter dereito a cobrar ese ignominioso sobresoldo de 14.721 euros anuais que Touriño, Quintana e Núñez Feixóo, coa vergoñenta unanimidade do Parlamento, lles brindaron. Agora si que se chegou a un ponto sen retorno no preocupante proceso de descrédito da política profesional. Miña amiga Encarna Otero, aviseite, non só non che ían facer caso senón que han facer todo o que estea ao seu alcance para demonizarte a ti a túa dignidade pública! Verás como todo se andará.
Claro que leva razón Bautista Vega Tato, secretario confederal de Relacións Institucionais da CIG, cando afirma que "aprobar por unanimidade no Parlamento Galego unha enmenda do Grupo Popular que introduce na modificación da Lei da Función Pública un 'aguinaldo' de 15.000 euros anuais para toda avida, a maiores do salario ao que teñan dereito polo posto que ocupen, é, a mairores dun privilexio, un acto propio de reximes tiranos e feudais".
Vega Tato tampouco anda errado cando sostén que "nun país como Galiza, con moi graves problemas a solucionar, empezar por deixarse ben apañada a facenda propia, a parte de ser un mal exemplo, supón unha deixadez nas obrigas que debería ter calquera servidor público". A el, e a min tamén, parécelle "un despropósito sen ningún tipo de xustificación que o atual bipartito da Xunta gaste 30 millóns de euros ao ano en premiar a uns 'sufridos' altos cargos que, dende un posto de traballo seguro como o que teñen de funcionarios, nos fan ao resto dos cidadáns o grandísimo favor de arriesgarse a ocupar un posto político. Aínda non lles chegan retribucións que multiplican por 10 o salario mínimo e ter á súa disposición coches oficiais e conta aberta en restaurantes de postín".
Engado eu que dificilmente se podía caer máis baixo na perversión de confundir a democracia, predominio do pobo no goberno político, coa demagoxía para defender intereses particulares e corporativos auténticamente noxentos. Manuel Portela Valladares, no libro de Memorias que tan ben lle editou José Antonio Durán (Alianza Editorial, Madrid 1988), ao botar á vista atrás sobre a experiencia da II República, fala da "política dos literatos" da seguinte maneira: "Son os chamados inteletuais –que moitas veces non pasan de simples literatos– os que , por descoñecer esta verdade, acarrean os maiores danos cando, entre seduccións de oropel, ocupan función de goberno. Acostumados á facilidade coa que os personaxes de ficción van a onde o autor quere, e entrando e saíndo as ideas no seu maxín segundo lles chegan dos libros (e este é o máis estimábel caso), pechados e obsesionados pola súa especialización técnica, adoitan carecer de interior firmeza ideolóxica, contentándose con seren consecuentes na etiqueta e faltándolles a amplitude e o dominio da visión e o contraste da experiencia". Pode alguén asegurarme que non sexa aplicábel esta análise a unha parte das cousas que están pasando agora entre nós?
Polo camiño que imos só os electricistas, albaneis, labregos, obreiros en xeral e, se acaso, algún xornalista, poderán saír da política tan pobres como entren nela. A recua de funcionarios (parouse alguén a reparar en por que hai tantos profesores ocupando cargos públicos de alta responsabilidade?) compórtanse como se só pensaran neles cando nos gobernan. Incríbel, pero certo. Haberá que ir pensando en defendérmonos deles.

Francisco Umbral

Morreu un dos grandes homes do xornalismo e da literatura españois. Francisco Umbral fóisenos definitivamente con Julio Camba, Fernández Flórez, Camilo José Cela, César González Ruano e poucos máis. Umbral foi o mellor de todos.
Tiven ocasión de tratalo persoalmente debido a que a súa muller, María España, foi fotógrafo de Interviú durante unha boa parte dos moitos anos que eu traballei na revista fundada por Antonio Asensio, na que o escritor falecido colaborou abondantemente. Teño, polo tanto, coñecemento de causa para dicir que Paco Umbral non era, nin de lonxe, ese ogro que algúns malintencionados tentaron facer da súa personalidade. Era, polo contrario, unha persoa extremadamente sensíbel e afectuosa que se esforzaba por tratar xenerosamente ben os amigos e coñecidos. Fun convidado a comer na súa Dacha, que era como lle chamaba el á casa na que vivía en Majadahonda, e comprobei de preto a enorme humanidade do escritor que se nos acaba de ir.
Da inmensa obra que nos deixa xa falarán os expertos. A min abóndame lembrar como nos alimentamos os da miña xeneración cos artigos que publicaba el hai moitos anos en La Voz de Galicia e La Región, cos que apareceron logo en El País e, máis tarde e ata pouco antes de morrer o autor, en El Mundo. Umbral foi un dos máis lúcidos e brillantes pescudadores da realidade española dos últimos cincuenta anos. A súa visión do mundo e das cousas, en particular cando lle tocaba analizar feitos relacionados co renacemento dos nacionalismos ibéricos, era cando menos discutíbel, pero sobresaía sempre a súa intelixencia analítica e o seu estilo incomparábel e altamente orixinal. E canto traballou, ademais, este home! Non se sabe de onde sacou tempo para facer todo o que fixo. Ducias de libros publicados, un artigo extraordinario cada día nos xornais e varios máis en distintas revistas cada semana... E a Umbral aínda lle quedaba tempo para divertirse e pasalo ben.
Fóisenos Paco Umbral, pero quédanos a súa obra e a súa figura inmortal de Mariano José de Larra do noso tempo.

Marc Rich, xenro da Pasionaria

Carmen Rigalt, esa magnífica reporteira do xornalismo español da que non renunciarei nunca ao pracer de lela, levou hoxe á última páxina do xornal El Mundo unha historia que, sen deixar de ser do cuore, é moi importante. Como ela di, trae a crónica unhas cantas ceas de ricos e famosos. "Cear, o que se di cear, cea todo o mundo –reflexiona Carmen–, pero as ceas que buscamos os rastreadores de noticias son as que encobren citas insospeitadas, ben para pactar negocios ou protexer relacións extramatrimoniais. En resumidas contas, ceas que non se ven nin se ouven, pero das que máis tarde ou máis cedo algún indiscreto remata por dar o cante".
Fala a cronista dunha cea que deu March Rich en Marbella para xuntar os seus amigos, pero pasóuselle contarnos se un dos comensais foi Paco Vázquez, flamante embaixador de España no Vaticano dende que deixou de ser alcalde da Coruña. Rich e o socialista señorito da rúa Tabernas son vellos amigos dende que o millonario hispano-suizo colocou na cidade de María Pita parte dos seus intereses inmobiliarios e hostaleiros.
O que non se lle escapou a Rigalt é a nova parella sentimental dun dos homes máis ricos do mundo que no seu día foi condeado en Estados Unidos a 300 anos de cárcere por delitos financieros moi graves. Nada menos que Dolores Sergueyeva, neta de Dolores Ibarruri, La Pasionaria. Teña vostede netos para isto, doña comunista. Para que se vaian arrimar a un capitalista insaciábel e cruel que foi delincuente de fama internacional e que conseguíu a nacionalidade española grazas ao seu amigo Felipe González.
Claro que, segundo a propia cronista, Marc Rich é un rico que vai á súa bola, como todos os ricos que están cansados de selo. A revista Forbes, libro de Misa do ghota do capital, nunca logrou clasificar este comerciante de petróleo e do que faga falta porque non é quen de calcular a súa riqueza. Nos anos 80 tivo que fuxir de Estados Unidos polos moitos e graves delictos financeiros de que foi acusado polo daquela fiscal de Nova Iork, Rudolf Giuliani, que logo foi famoso alcalde da cidade dos rañaceos, e que lle valeron condeas que sumaron preto de 300 anos de cárcere.
Anos despois, no 2000, Rich beneficiouse dun movemento internacional posto en marcha ao seu favor por importantes personalides entre as que figuraron o Rei de España Xoán Carlos I, Camilo José Cela, Zubin Mehta, Ehud Barak, Shlomo Ben Ami, etc. Pedíronlle o indulto para Rich ao daquela presidente de Estados Unidos Bill Clinton, que llo concedeu encantado nos derradeiros días do seu mandato para agradecerlle, entre outras cousas, as importantes axudas económicas que lle prestou ao Partido Demócrata en varias campañas electorais.
Traigo a relembranza da vida deste tiburón dos negocios polo que ten de chocante que rematase xuntando a súa vida sentimental con Dolores Sergueyeva, que foi a neta que La Pasionaria adorou en vida e que, segundo agora conta Carmen Rigalt, nunca foi esquencida pola súa descendente. Transcribo unha parte da crónica: "Na cea que deu o magnate en Marbella, unha parte do protagonismo acaparouno a netísima Dolores Serguenyeva. Algúns dos comensais aínda non saíron do seu asombro. Cando Serguenyeba falaba, apaixoada, de Dolores Ibarruri, a maioría deles tiñan que sacarse a suor da fronte. Escoitaban atentamente porque non querían desairar o anfitrión, pero abríanselle as carnes".
O dito, vivir para ver como esta neta de Dolores Ibarruri, que non hai aínda moito tempo tivo que gañarse a vida escribindo artigos na revista Interviú, comparte agora a vida cun dos homes máis ricos do mundo que foi célebre delincuente buscado internacionalmente. E que dirá Santiago Carrillo? Pois nada, que isto si que é aggiornamento.

Franco e o pazo de Meirás

Esta tarde estiven no pazo de Meirás. Leváronme aló os de Tele 5 que andan rodando un documental sobre o incendio que arrasou a mansión galega de Franco o 19 de febreiro de 1978, precisamente o día no que en España foron despenalizados o adulterio e o amancebamento. Preguntáronme todo o que quixeron sobre o misterio do lume que prendeu na noite do citado día nesta impresionante finca que está preto de Sada, e eu respondinlles o que sabía e o que me parecía. En síntese, que nunca me pareceu fortuíto aquel sinistro do que me tocou informar no xornal El País e nas revistas Intervíu e Que. O documental de Tele 5 está previsto que se emita ás dez da noite do sábado 1 de setembro.
Aproveitei para botarlle unha mirada a este emblemático lugar que perteneceu no seu día á familia de doña Emilia Pardo Bazán e lle foi regalado a Francisco Franco mediante unha cuestación pública que está pendiente dunha debida revisión histórica. En principio, xa se sabe como pasan estas cousas nas ditaduras. A líña entre doazón voluntaria e expropiación forzosa encuberta é tan fina como o papel de fumar.
O caso foi que esta visita a Meirás servíume para lembrar tamén aquel verán quente politicamente de 1975, o último que pasou Franco en Meirás, a penas once semanas antes de morrer, e no que Manuel Fraga chegou de Londres, onde era embaixador de España, para presentar un libro nun acto que tivo lugar na librería Arenas e que deu moito que falar. José Solís Ruíz, aquel ministro franquista-sindicalista tan peculiar, tamén andivo pola Coruña nese verán que tivo a súa traxedia coa morte do nacionalista Moncho Reboiras, abatido a tiros da Policía franquista por aqueles días nunha rúa de Ferrol. Pasaron 32 anos e parece que foi onte.
En fin, que fan ben Abel López, alcalde de Sada, e Ánxela Bugallo, conselleira de Cultura da Xunta, en empeñarse en inspeccionar o estado do pazo de Meirás. Visto dende fóra, non parece que os Franco se ocupen moito de cuidalo. A herba e as silvas medraron por toda a finca ata límites que fan pensar en que ninguén pasou a gadaña nin o fouciño dende hai moito tempo.

Quintana trata os vellos igual que Fraga

Non me extraña nada que Ricardo Varela, como secretario de organización do PSdeG-PSOE, saíra ao paso do vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana, no canto da súa obsesión de emular a Fraga na utilización partidista da terceira idade mediante a organización de todo tipo de merendiñas e saraos disfrazados de encontros, reencontros e encontronazos. A min, que xa me queda pouco para incorporarme ao estado mal chamado xubilar, pode ata darme noxo pensar en que alguén me queira incorporar a ese mostrenco uso político da vellez. A verdade é que non me imaxino comendo empanada debaixo dun carballo a cambio de que me espeten un discurso político de circunstancia por moi da miña corda que poidera resultarme. Se ao chegarmos aos 65 non sabemos aínda cales son as nosas ideas nin a quen temos que votar, se cadra sería mellor que nos levara o demo.
Á terceira idade o que había que darlle son pensións de xubilación decentes, servizos médicos e sociais desenvolvidos, promoción pública das súas inquedanzas e ocasión propicia para vivir como Deus manda. Tratala, como facía Fraga e como parece que fai Quintana, igual que se fora unha mercancía electoral calquera, non é máis ca unha perversa desconsideración das persoas cando chegan precisamente á etapa das súas vidas na que só deberían merecer respecto, solidarieradade e agradecemento. Converter os maiores en obxecto de calquera tipo de manipulación política ou de proceso de adoctrinamento que conleve xogar coa súa escasa capacidade de gozar da vida que lles queda seguramente só é propio dos que conciben a organización social como instrumento ao servizo dos seus intereses políticos e non como un conxunto de ferramentas e de medios para librármonos da dependencia e da falta de liberdade. Debe ser, ademais, algo abondo inútil dende o punto de vista da táctica política porque se un non chega a conservador, nacionalista, socialista ou o que sexa antes da terceira idade, hase facer despois porque llo pidan Manuel Fraga ou Anxo Quintana? Esta vez ten razón Ricardo Varela. O que facía Fraga e o que fai Quintana son cousas moi parecidas, se non son semellantes.

Tentouse salvar un tiburón en Tarragona, pero España é o primeiro país europeo e o quinto do mundo na captura deste peixe

Segundo Oceana, organización internacional adicada á conservación e protección dos océanos do mundo, a atención que suscitou a presencia do tiburón que foi capturado na praia do Miracle, en Tarragona, e os rápidos pero infrutuosos esforzos que se levaron a cabo para salvarlle a vida, agochan o feito de que España é o país europeo con maior impacto sobre a poboación mundial destes animais.
O tiburón trozo ou xaquetón de Milberto (Cacharhinus plumbeus) é un tiburón que vive en augas costeiras e peláxicas de mares temprados e tropicais. Figura como "case ameazado" na Lista Vermella da Unión Mundial para a Conservación da Natureza e é unha das 50 especies que viven no Mediterráneo. Como ocorre por todo mundo, moitas destas especies atópanse en declive e algunhas están serveramente ameazadas de extinción.
España desempeña un imprtante papel no descenso das poboacións de tiburón en todo o planeta. A participación da súa flota na captura e comercio internacional de produtos de tiburón é superior á de calquera outro Estado europeo. Segundo datos da Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO), en 2005, España capturou case 30.000 toneladas de tiburón, polo que ocupu o quinto lugar do mundo e o primeiro de Europa. Nese mesmo ano, case a metade das aletas conxeladas do mercado de Hong Kong, principal consumidor mundial deste produto, proviña de España.
Xavier Pastor, director de Oceana en Europa, analiza así o problema: "Por debaixo da súa imaxe de depredadores feroces, os tiburóns son animais extremadamente vulnerábeis á sobrepesca. Hoxe en día, a flota palangreira española pesca tiburóns en todas as augas do mundo e desprázase cada vez máis lonxe en busca de novos caladeiros nos océanos Atlántico, Pacífico e Índico. De feito, os tiburóns convertéronse en especies obxectivo para moitas flotas pesqueiras europeas".
Pola súa condición de depredadores, os tiburóns son un eslabón esencial da cadea alimenticia dos océanos e resultan esenciais para manter a saúde e o equilibrio dos ecosistemas mariños. A perda destes depredadores conlevaría efectos moi negativos sobre o medio mariño e mesmo a desaparición dun gran número de especies. Unha das principais causas do forte declive das poboacións de tiburón é a falta de xestión pesqueira e límites de captura. Oceana publicou un informe, Perseguidos por sus aletas, no que se conclúe que estas epecies vulnerábeis, que son obxectivo das pescas especializadas, teñen que ser xestionadas por un Plano de Pesca Europeo que permita unha explotación sostíbel e pare o atual agotamento dos tiburóns peláxicos nos océanos de todo o mundo.
As aletas de tiburón, exportadas aos mercados asiáticos para a elaborar a famosa "sopa de aleta de tiburón", atópanse entre os produtos mariños máis valorados económicamente e poden acadar prezos de ata 500 euros por quilo. España exporta máis aletas de tiburón que calquera outro país europeo e tamén é o país da Unión Europea que ten máis licencias para pescar e procesar tiburóns a bordo. Mentres que utros países da Unión, con altas taxas de capturas de tiburón, otorgaron un número de licencias de pesca e procesamento relativamente baixo (18 licencias Reino Unido e 34 Portugal), España dispón de máis de 180 barcos autorizados a levar a cabo esta pesca e procesamento e hai moitos outros barcos que o fan accidentalmente.
Segundo coida saber Oceana, a recente visita a Ecuador do secretario xeral de Pesca do Goberno de España ten que ver coa súbita e sorprendete relaxación das leis de protección de tiburóns que había no citado país sudamericano, lugar de tránsito de cargamentos de aletas e carne de tiburón cara a España.

Bolos, billarda e outros xogos tradicionais na Pontenova

Pasado mañán, sábado 25 de agosto, terá lugar na aldea de Santalla (A Pontenova, Lugo) a I Mostra de Xogos Tradicionais na que haberá torneos de chave e billarda, diferentes modalidades de bolos, corte de troncos en altura, unha exposición e un obradorio de xoguetes tradicionais. En total, preto de sesenta xogos e deportes tradicionais galegos, asturiáns, casteloleoneses e portugueses.
A Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional, a Rede Galega do Xogo Tradicional, o Club Deportivo Seis Conceyus e a Asociación Cultural La Tanguilla de Castela-León, con outras federacións e asoacións culturais e deportivas, encargáranse de mostrar os xogos e deportes tradicionais máis importantes de varias comunidades.
A Mostra desenvolverase dende mediodía ata 19 horas e pretende consolidarse como potenciadora da conciencia cidadá para que non se esquenzan os xogos e deportes que se practicaron durante toda a vida. Gustaríame asistir e mesmo xogar os bolos ou a billarda en Santalla, á beira do río Eo. Entre outras cousas porque na escola deste lugar aprendín as miñas primeiras letras. Por desgraza, non hei poder facelo.

Suárez Canal botou o tangaraño

Nunca houbo tanta discordancia entre a realidade oficial e a tamén oficial, pero subminis-
trada polos sindicatos. Di a Consellería de Medio Rural que só dez traballadores participaron na folga dos brigadistas contra incendios rexistrada o martes 21. Din CC OO e CSFI que foron máis de 500, cincuenta veces máis. Cando eu era mozo e a Policía franquista mataba un obreiro, a versión oficial era que o disparo se fixera ao ar, e todos interpretabamos que a bala rebotaba nunha nube e baixaba logo ata atopar o corpo da vítima que imprudentemente se lle cruzaba na traxectoria.
Polas fotos que publicaron algúns xornais, algo máis de dez deberon ser. Nisto, as versións oficiais emitidas pola oficialidade gobernante case sempre son as máis sospeitosas. E os sindicalistas tamén farían como fan sempre os que se manifestan, tirar os cálculos polo alto para que se note ben que houbo movilización. Curiosamente, algunhas informacións sobre o asunto indican que non se rexistraron incidentes durante as concentracións. Se fora verdade a versión de Medio Rural de que só houbo dez participantes, comprenderiase sen dificultade que tal cousa pasase. Porén, seica apareceron 18 motobombas coas rodas e os cristais danados en Xinzo de Limia. Moito deberon esforzarse eses poucos participantes. Tocarialles a 1,8 motobomba por cabeza.
Do que non hai dúbida é de que foi a climatoloxía a que non fixo folga. Mantivo ao máximo a súa natural loita contra o lume. Para min que Suárez Canal este ano ofreceuse a botar o tangaraño coa mediación de San Bieito de Cova do Lobo, que lle queda preto da súa terra. Ai se non fora polo cambio climático!